پث‌وایز

علم۱۲ درس‌ها

اخترفیزیک و شگفتی‌های کیهان

سفری هیجان‌انگیز به آغاز و پایان جهان؛ از راز مهبانگ (بیگ‌بنگ) تا معمای ماده‌ی تاریک، سیاه‌چاله‌ها و تولد ستاره‌ها.

از اینجا شروع کن باز کردن اپ

برای آدم‌های کنجکاوی که بیشتر از عکس‌های قشنگ می‌خوان ولی با فرمول‌ها میونه‌ای ندارن. هیچی سخت‌تر از ضرب و تقسیم نیست: خودت سال نوری رو درمیاری، می‌فهمی چرا مدار یه سقوطه که هیچ‌وقت به زمین نمی‌رسه، و افت ۱٪ تو نور یه ستاره یعنی چی. پشت هر ادعا اندازه‌گیریش هم میاد، و هر جا جواب هنوز معلوم نیست، همین رو می‌گه.

آخرش می‌تونی

۰۱

مقیاس و نور

اندازه‌ی فضا رو تو ذهنت جا بنداز، خوندن نور ستاره‌ها رو یاد بگیر، و ببین گرانش با همه‌ی این‌ها چی‌کار می‌کنه.

  1. ۱فضا چقدر بزرگه؟

    فاصله‌های کیهانی رو به چیزی تبدیل کن که بشه تصورش کرد: سال نوری رو درست بخون، خورشید رو اندازه‌ی یه توپ فوتبال کن و ببین چرا نگاه کردن به دوردست یعنی نگاه کردن به گذشته.

    ۱۲ دقیقه
  2. ۲نور، پیام‌رسان کیهان: طیف‌سنجی

    تقریباً هر چی از کیهان می‌دونیم با نور به دستمون رسیده. خوندنش رو یاد بگیر: طیف چیه، خط‌های تاریک چطور لو می‌دن ستاره از چی ساخته شده، و جابه‌جایی همون خط‌ها چطور حرکت رو نشون می‌ده.

    ۱۲ دقیقه
  3. ۳گرانش، مجسمه‌ساز کیهان

    گرانش ضعیف‌ترین نیروئه ولی شکل همه‌ی چیزهای بزرگ رو اون می‌سازه. ببین چرا مدار یه سقوطه که هیچ‌وقت به زمین نمی‌رسه، چرا جرم‌های بزرگ گردن، و چطور یه کیهان تقریباً یکدست تبدیل شد به ستاره و کهکشان.

    ۱۲ دقیقه

۰۲

زندگی ستاره‌ها

یه ابر گاز سرد رو دنبال کن تا ستاره بشه، تا بمیره، و تا برسه به اتم‌های بدن خودت.

  1. ۴ستاره چطور به دنیا میاد و می‌درخشه

    یه ابر گاز سرد رو دنبال کن تا ببینی گرانش چطور ستاره‌ش می‌کنه، همجوشی واقعاً چیه و چرا سوختن نیست، و اون تعادلی که خورشید رو میلیاردها سال پایدار نگه می‌ده چطور کار می‌کنه.

    ۱۲ دقیقه
  2. ۵ستاره‌ها چطور می‌میرن: ابرنواخترها

    یه عدد تعیین می‌کنه ستاره چطور تموم می‌شه: جرمی که باهاش شروع کرده. خورشید رو تا کوتوله‌ی سفید شدنش دنبال کن، ببین چرا هسته‌ی آهنی تو کمتر از یه ثانیه فرو می‌ریزه، و بفهم اصلاً از کجا این‌ها رو می‌دونیم.

    ۱۲ دقیقه
  3. ۶سنتز هسته‌ای: ما از غبار ستاره‌ایم

    کیهان تقریباً فقط با هیدروژن و هلیوم شروع شد. ببین کربن و اکسیژن و کلسیم و آهن بدنت واقعاً کجا ساخته شدن، و اصلاً چطور می‌شه این رو بررسی کرد.

    ۱۲ دقیقه

۰۳

جسم‌های حدی

خورشیدی فشرده تو یه شهر، مرزی که نور نمی‌تونه ازش رد بشه، و ایده‌ی اینشتین که هر دو رو توضیح می‌ده.

  1. ۷ستاره‌های نوترونی و تپ‌اخترها

    هسته‌ی یه ستاره فشرده شده تو اندازه‌ی یه شهر، و صدها بار در ثانیه می‌چرخه. ببین این کار با چگالی و چرخش و مغناطیس چی می‌کنه، و چرا بعضی‌هاشون مثل ساعت تیک‌تاک می‌زنن.

    ۱۲ دقیقه
  2. ۸سیاه‌چاله‌ها

    خودت حساب کن چرا گویی از جرم که به‌اندازه‌ی کافی کوچیک باشه نور خودش رو حبس می‌کنه، بفهم افق رویداد چی هست و چی نیست، و چهار راه مستقل رو ببین که از روشون می‌دونیم سیاه‌چاله‌ها واقعاً هستن.

    ۱۲ دقیقه
  3. ۹فضازمان: ایده‌ی اینشتین

    گرانش کشش نیست، شکله. ببین جرم چطور فضازمان رو خم می‌کنه، چرا ساعت جایی که گرانش قوی‌تره کندتر می‌ره، و چرا گوشیت بدون این تصحیح چند کیلومتر اشتباه می‌گفت.

    ۱۲ دقیقه

۰۴

کل کیهان

همه‌چی از کجا اومده، بیشترش از چی ساخته شده، و اصلاً کس دیگه‌ای اون بیرون هست یا نه.

  1. ۱۰مهبانگ و شواهدش

    سه تا اندازه‌گیری جدا از هم یه چیز رو می‌گن: کیهان یه زمانی داغ و چگال بوده. یاد بگیر انبساط واقعاً یعنی چی، چرا مرکزی وجود نداره، و چطور قدیمی‌ترین نور موجود تصادفی پیدا شد.

    ۱۲ دقیقه
  2. ۱۱ماده‌ی تاریک، انرژی تاریک و کیهان در حال انبساط

    کهکشان‌ها زیادی تند می‌چرخن و انبساط داره تندتر می‌شه. اندازه‌گیری‌هایی رو ببین که این دو نتیجه رو تحمیل می‌کنن، ببین چی‌ها قبلاً رد شدن، و دقیقاً کجا جواب صادقانه هنوز «نمی‌دونیم»ه.

    ۱۲ دقیقه
  3. ۱۲دنیاهای دیگه

    چطور بیشتر از پنج هزار سیاره دور ستاره‌های دیگه پیدا شد بدون اینکه حتی یکی‌شون دیده بشه، کمربند حیات چی می‌گه و چی نمی‌گه، و یه نگاه صادقانه به سؤال حیات.

    ۱۲ دقیقه

فقط نخونش، نگهش دار

پث‌وایز هر ایده رو درست قبل از اینکه فراموشش کنی با یه سؤال کوتاه برمی‌گردونه. رایگان روی اندروید و وب، به فارسی و انگلیسی.

Cafe Bazaar Myket باز کردن نسخه‌ی وب