مدیریت بدهی و نرخ بهره (Managing Debt & Interest Rates)
یاد می‌گیری نرخ سود رو به‌عنوان قیمت پول بخونی، می‌بینی چرا حداقل قسط یه بدهی رو سال‌ها زنده نگه می‌داره، و برای صاف کردن بدهی‌هات یه ترتیب انتخاب می‌کنی.
نرخ سود و بهره (Interest Rate)
قیمت استفاده از پول یکی دیگه، که به‌صورت درصدی از باقی‌مونده‌ی بدهیت حساب می‌شه. تنها عددیه که می‌گه یه بدهی چقدر گرونه. مبلغ بدهی می‌گه چقدر سنگین به نظر میاد؛ نرخ می‌گه نگه داشتنش چقدر برات خرج برمی‌داره.
نرخ ۳٪ در ماه روی ۲۰ میلیون تومان بدهی یعنی ماه اول ۶۰۰ هزار تومان بهش اضافه می‌شه، قبل از اینکه یه ریال پس داده باشی. اون ماه کمتر از ۶۰۰ هزار بدی، بدهیت بزرگ‌تر می‌شه.
سؤال درست «خوب یا بد» نیست
ارزون، و از خود وام بیشتر می‌مونه
یه نرخ معقول روی چیزی که خیلی بعد از آخرین قسط هنوز برات کار می‌کنه: آموزشی که درآمدت رو بالا می‌بره، ابزاری که کارت بهش وابسته‌ست، خونه‌ای که وگرنه باید اجاره‌ش می‌کردی. وقتی بدهی تموم می‌شه، ارزشش هنوز سر جاشه.
گرون، و از قبل تموم شده
یه نرخ بالا روی چیزی که زود مصرف می‌شه: سفر، رستوران، عوض کردن گوشی. ماه چهاردهم هنوز داری پول چیزی رو می‌دی که از ماه دوم اصلاً حواست بهش نبوده. همون برگه‌ی قرارداد، ولی یه معامله‌ی کاملاً دیگه.
خودت رو امتحان کن
امید ۶۰ میلیون تومان وام ماشین با نرخ ۱۲٪ سالانه داره و ۱۸ میلیون بدهی کارت با نرخ ۶۰٪ سالانه. می‌گه: «مشکل همون وام ماشینه، بیشتر از سه برابر اون یکیه.» ایراد این حرف چیه؟
- هیچی: وقتی مبلغش بیشتر از سه برابره، معلومه وام ماشین فوری‌تره
- کارت سالی بیشتر براش خرج برمی‌داره، چون نرخش پنج برابر وامه
- هر دو به یه اندازه فوری‌ان، چون فوریت رو قسط ماهانه تعیین می‌کنه
- هر دو رو نگه داره و پول رو بذاره تو پس‌انداز تا نرخ‌ها پایین بیان
جواب رو ببین
کارت سالی بیشتر براش خرج برمی‌داره، چون نرخش پنج برابر وامه
درسته. نگه داشتن وام ماشین سالی ۷٫۲ میلیون خرج برمی‌داره (۶۰ × ۱۲٪). کارت سالی ۱۰٫۸ میلیون (۱۸ × ۶۰٪). بدهی کوچیک‌تر گرون‌تره.
تله
حداقل پرداخت
حداقل پرداخت معمولاً یه کم بالاتر از سود همون ماه تنظیم می‌شه. دقیقاً همون رو بدی، با طلبکار مشکلی پیدا نمی‌کنی و در عین حال اصل بدهی تقریباً تکون نمی‌خوره. هیچی عقب نمی‌افته، هیچی خراب نمی‌شه، و سال‌ها می‌گذره. طوری طراحی شده که راحت باشه، و همین راحتی گرونش می‌کنه.
حداقل یه کفه، نه یه برنامه. هر چی روش اضافه بذاری مستقیم از اصل بدهی کم می‌کنه، چون سودش از قبل پوشش داده شده.
بدهی ۴۰ میلیون تومان، نرخ ۳٪ در ماه
پرداخت حداقل ۱٫۶ میلیون
سود ماه اول ۴۰ × ۰٫۰۳ = ۱٫۲ میلیون
می‌مونه برای بدهی ۱٫۶ − ۱٫۲ = ۰٫۴
باقی‌مونده ۳۹٫۶
پرداخت ۶ میلیون
سود ماه اول = ۱٫۲ میلیون
می‌مونه برای بدهی ۶ − ۱٫۲ = ۴٫۸
باقی‌مونده ۳۵٫۲با ماهی ۱٫۶ میلیون: حدود ۴۷ ماه، تقریباً ۷۵ میلیون پرداختی
با ماهی ۶ میلیون: حدود ۸ ماه، تقریباً ۴۵ میلیون پرداختیهمون بدهی، همون نرخ. ماهی ۴٫۴ میلیون بیشتر، فرق بین «نزدیک دو برابر پس دادن» و «یه کم بیشتر از چیزی که قرض کردی» رو می‌سازه. ۳٪ در ماه اینجا فقط برای اینه که حساب‌وکتاب معلوم باشه؛ نرخ واقعی بدهی‌های خودت رو برو ببین.
خودت رو امتحان کن
مینا یه سال تمام هر ماه سر وقت حداقل کارتش رو می‌ده. آخر اون سال باقی‌مونده‌ی بدهیش می‌تونه هنوز تقریباً همون عدد اول سال باشه.
جواب رو ببین
درست
آره. حداقل یه کم بالاتر از سود همون ماه تنظیم شده، پس فقط یه ذره‌ش به اصل بدهی می‌رسه. سر وقت دادن نظر طلبکار رو نسبت بهش خوب نگه می‌داره، نه اینکه بدهی رو کم کنه؛ این بدهی می‌تونه سال‌ها بیشتر از خود اون چیزی که خریده دووم بیاره. کنترل یعنی هر ماه باقی‌مونده کم بشه، اون‌قدر سریع که بتونی تاریخ تموم شدنش رو بگی.
دو ترتیب، هر دو قابل دفاع
اول بالاترین نرخ
حداقل همه رو بده، بعد هر پول اضافه‌ای که داری بذار روی بدهی‌ای که بالاترین نرخ رو داره تا تموم بشه، بعد بعدی. این ارزون‌ترین راهه: همیشه داری به گرون‌ترین پول حمله می‌کنی. ضعفش اینه که اگه همون بدهی بزرگ‌ترین هم باشه، ماه‌ها می‌گذره بدون اینکه چیزی به چشم تموم بشه.
اول کوچیک‌ترین مبلغ
همون حداقل‌ها، ولی پول اضافه می‌ره روی کوچیک‌ترین بدهی تا محو بشه، بعد بعدی. یه کم بیشتر سود می‌دی و در عوض یه چیز واقعی می‌خری: یه بدهی که زود تموم می‌شه. برای کسی که دو بار وسط راه ول کرده، یه بدهی تموم‌شده تو ماه دوم می‌تونه ارزش این تفاوت رو داشته باشه.
سه‌تا بدهی رضا، حداقل همه پرداخت می‌شه (میلیون تومان)
مبلغ نرخ سالانه هزینه‌ی نگه داشتن در سال
کارت ۱۶ ۴۵٪ ۱۶ × ۰٫۴۵ = ۷٫۲
خرید قسطی ۱۰ ۳۰٪ ۱۰ × ۰٫۳۰ = ۳٫۰
وام ماشین ۶۰ ۱۸٪ ۶۰ × ۰٫۱۸ = ۱۰٫۸
----
۲۱٫۰
هر ۲ میلیون اضافه کجا بیشترین اثر رو داره؟
روی کارت ۲ × ۴۵٪ = سالی ۹۰۰ هزار صرفه‌جویی
روی خرید قسطی ۲ × ۳۰٪ = ۶۰۰ هزار
روی وام ماشین ۲ × ۱۸٪ = ۳۶۰ هزاراول بالاترین نرخ: کارت ← خرید قسطی ← وام ماشین
اول کوچیک‌ترین: خرید قسطی ← کارت ← وام ماشینوام ماشین با اختلاف بزرگ‌ترین بدهیه و با اختلاف ارزون‌ترین به‌ازای هر تومان. مبلغ می‌گه چه حسی داره. نرخ می‌گه چقدر خرج برمی‌داره.
خودت رو امتحان کن
نگار ۵۰ میلیون تومان با نرخ ۴۸٪ سالانه بدهکاره و ۶ میلیون با نرخ ۲۲٪. دو بار قبلاً وسط راه صاف کردن بدهی‌هاش ول کرده. کدوم جواب بهتره؟
- هر دو می‌تونه جواب بده: ۵۰ میلیونی گرون‌تر درمیاد، ۶ میلیونی یکی دو ماهه تمومه
- هر پول اضافه رو نصف‌نصف بین این دوتا تقسیم کنه تا هر دو با هم کوچیک بشن
- همیشه اول ۵۰ میلیونی، چون تنها چیزی که اهمیت داره ارزون‌ترین راهه
- هیچ‌کدوم: یه وام دیگه بگیره و هر دو رو یکی کنه
جواب رو ببین
هر دو می‌تونه جواب بده: ۵۰ میلیونی گرون‌تر درمیاد، ۶ میلیونی یکی دو ماهه تمومه
آره. اول بالاترین نرخ ارزون‌تره و جواب پیش‌فرضه. ولی برنامه‌ای که ولش می‌کنی هیچی صرفه‌جویی نمی‌کنه، و دو بار شکست یه اطلاعات واقعیه درباره‌ی اینکه کدوم برنامه به آخر می‌رسه.
خودت رو امتحان کن
هر اصطلاح رو به معنی واقعیش وصل کن
جواب رو ببین
- حداقل پرداخت → بیشترش سوده، پس اصل بدهی تکون نمی‌خوره
- نرخ سود → قیمت پولی که داری ازش استفاده می‌کنی
- اول بالاترین نرخ → ارزون‌ترین ترتیب برای صاف کردن بدهی
- اول کوچیک‌ترین مبلغ → ترتیبی که یه خط پایان زودرس داره
- «بدون سود، دوازده قسط» → هزینه‌ای که تو قیمت، کارمزد یا جریمه قایم شده
پنج کار برای همین هفته
- همه‌ی بدهی‌ها رو تو یه لیست بنویس: به کی، چقدر مونده، نرخ چنده، حداقلش چقدره. بیشتر آدم‌ها هیچ‌وقت این لیست رو یک‌جا ندیدن.
- تا داری صاف می‌کنی، بدهی جدید اضافه نکن. یه ماه بدهی رو کم کنی و همون ماه دوباره پُرش کنی، یعنی داری رو تردمیل می‌دوی.
- درباره‌ی تسویه‌ی زودتر بپرس. بعضی طلبکارها مبلغ رو کم می‌کنن، بعضی‌ها براش کارمزد می‌گیرن. قبل از اینکه برنامه‌ت رو روش بچینی بپرس.
- برای سرمایه‌گذاری قرض نکن. یه هزینه‌ی قطعی رو در برابر یه سود نامطمئن قبول می‌کنی. درس ۸ می‌گه چرا این معامله از اول به ضرر توئه.
- اگه از پس حداقل‌ها برنمیای، زود با طلبکار حرف بزن، نه دیر. سکوت گرون‌ترین گزینه‌ست.
مرور درس
- نرخ سود قیمت پوله. مبلغ ضربدر نرخ می‌گه یه بدهی سالی چقدر برات خرج برمی‌داره.
- مبلغ بدهی می‌گه چه حسی داره؛ نرخش می‌گه چقدر خرج برمی‌داره. بدهی کوچیک‌تر خیلی وقت‌ها گرون‌تره.
- حداقل پرداخت یه کم بالاتر از سود همون ماه تنظیم شده، پس می‌تونه یه بدهی رو سال‌ها زنده نگه داره.
- اول بالاترین نرخ ارزون‌ترین ترتیبه؛ اول کوچیک‌ترین مبلغ یه چیزی رو زود تموم می‌کنه. اونی رو بردار که واقعاً تا آخر می‌ری.
- وقتی قیمت‌ها تند بالا می‌رن، بدهی با نرخ ثابت واقعاً سبک‌تر می‌شه، ولی فقط اگه درآمدت هم پابه‌پاش بالا بره.