فکر کردن۱۲ درسها
تفکر نقادانه: هنر سنجش و استدلال
شواهد تجربی و منطقی را ارزیابی کنید، تلههای استدلال و مغالطات رایج را بشناسید و اخبار، آمار و ادعاهای نامعتبر را پیش از پذیرش یا بازنشر، راستیآزمایی نمایید.
- ۱۴۴ دقیقه
برای هر فردی که در شبکههای اجتماعی پیمایش میکند، اخبار را دنبال مینماید یا در پیامرسانها پیامهای دستبهدستشده دریافت میکند. هر یک از دروس دوازدهگانه با مثالهای ملموس و سناریوهای شبیهسازیشده پیش میرود. در این دوره میآموزید چه چیزی شواهد معتبر محسوب میشود، راستیآزمایان حرفهای چگونه در کمتر از یک دقیقه اعتبار یک منبع را با مطالعهٔ جانبی (افقی) میسنجند، چرا ادعاهای کذب فریبنده هستند و به سرعت بازنشر میشوند، چه شگردهایی در نمودارها، آمارها و تصاویر بازنشرشده پنهان است، و چگونه میتوان بدون تنش و تعصب دیدگاههای خود یا دیگران را اصلاح کرد. در پایان، چارچوبی عملی و روزمره برای اعتبارسنجی هر ادعا پیش از بازنشر آن در اختیار خواهید داشت.
آخرش میتونی
- تفکیک ادعاهای آزمونپذیر از نظرات شخصی و ارزیابی عیار و استحکام شواهد پشتیبان
- شناسایی هویت و سوگیری منابع در کمتر از یک دقیقه با استفاده از فن مطالعهٔ جانبی، به شیوهٔ راستیآزمایان حرفهای
- تشخیص شگردهای پنهان در تیترهای هیجانی، آمارهای گمراهکننده، نمودارهای تحریفشده، و تصاویر جعلی یا ساختهشده با هوش مصنوعی
- بهکارگیری چارچوبی کوتاه و نظاممند برای راستیآزمایی مطالب پیش از اشتراکگذاری، و بازنگری منطقی در باورها بدون تعصب و مجادله
۰۱
ادعاها و منابع
- ۱ادعاها و شواهد
ادعای آزمونپذیر و راستیآزماییشدنی را از دیدگاه یا نظر شخصی تفکیک کنید و عیار شواهد را از سطح روایتهای فردی تا اجماع پژوهشهای نظاممند رتبهبندی نمایید.
۱۲ دقیقه - ۲چه کسی سخن میگوید؟
منبع دستاول را از بازگوییهای بعدی، و خبر واقعی را از یادداشتهای نظر و رپرتاژ آگهی تفکیک کنید؛ همچنین بیاموزید که بسنجید منبع چه میزان آگاهی دارد و چه منفعتی را دنبال میکند.
۱۲ دقیقه - ۳مطالعهٔ جانبی: اعتبارسنجی با خروج از صفحه
بهجای کنکاش درون یک صفحه برای تصمیمگیری دربارهٔ اعتماد به آن، از آن خارج شوید و ببینید دیگران دربارهاش چه میگویند؛ سریعترین راهکاری که راستیآزمایان حرفهای به کار میبندند.
۱۲ دقیقه
۰۲
چرایی باورپذیری اخبار و ادعاهای نادرست
- ۴آیا تکرار دلیل بر درستی است؟
تکرار یک ادعا سبب میشود آن را درست بپنداریم، حتی هنگامی که نادرستیاش را میدانیم. در این درس با سازوکار روانی این پدیده و شیوهٔ اصلاح باورهای غلط بدون بازنشر آنها آشنا میشوید.
۱۲ دقیقه - ۵همنوایی با گروه و استدلال انگیزهمند
هنگامی که شواهد، هویت گروهی یا باورهای قلبی ما را به چالش میکشند، سختگیرانهتر داوری میکنیم. در این درس درمییابید که هویت چگونه مسیر استدلال را منحرف میسازد و چرا برخلاف تصور رایج، افراد در برابر شواهد تسلیمناپذیر نیستند.
۱۲ دقیقه - ۶تیترهای برانگیزاننده و بازی با احساسات
روایتهای نادرست با سرعتی بهمراتب بیشتر از حقایق منتشر میشوند و سوخت اصلی این انتشار، هیجانات شدید مخاطب است. در این درس با ترفندهای نگارش تیتر و تکنیک طلایی مکث پیش از بازنشر آشنا میشوید.
۱۲ دقیقه
۰۳
مغالطات در استدلال، آمار و تصاویر
- ۷پنج شگرد اصلی در ترویج اطلاعات گمراهکننده
کارشناسنمایی، مطالبهٔ ناممکن، گلچین کردن شواهد، توهم توطئه و توازن کاذب: شناخت نام و سازوکار هر ترفند، قدرت فریبندگی آن را خنثی میسازد.
۱۲ دقیقه - ۸آمار فریبنده و خوانش نقادانهٔ نمودارها
«افزایش دوبرابری خطر» از ۱ در ۱۰۰۰ به ۲ در ۱۰۰۰، نمودارهایی با محور بریدهشده، و مغالطهٔ همبستگی به جای علیت: رمزگشایی از شگردهای آماری به بیانی روشن.
۱۲ دقیقه - ۹راستیآزمایی تصاویر، ویدئوها و جعل عمیق (دیپفیک)
بخش عمدهٔ تصاویر گمراهکننده، عکسهایی واقعی هستند که در زمان یا مکانی نادرست بازنشر شدهاند. با جستجوی معکوس تصویر، نشانههای تصاویر هوش مصنوعی، و چرایی اولویت اصالت منبع بر بررسی پیکسلها آشنا میشوید.
۱۲ دقیقه
۰۴
تفکر به شیوهٔ یک راستیآزمای حرفهای
- ۱۰هنر پرسشگری نقادانه
مجموعهای کوتاه از پرسشهای کلیدی برای کالبدشکافی هر ادعا، و شیوهٔ طرح آنها در گفتگوها و گروههای مجازی بدون برانگیختن تنش و اصطکاک.
۱۲ دقیقه - ۱۱بازنگری و تصحیح باورها
باورهای خود را با درجات مشخصی از اطمینان بسنجید، به تناسب وزن شواهد جدید آنها را تعدیل کنید و خطاهای خویش را در برابر دیگران، با وقار و بدون هراس از سرشکستگی تصحیح نمایید.
۱۲ دقیقه - ۱۲راستیآزمایی پیش از بازنشر
تمام آموختههای دوره را در قالب دو فرایند سنجش ۳۰ ثانیهای و ۵ دقیقهای خلاصه کنید و هر دو مهارت را در تحلیل سه پیام پربازدید به کار ببندید.
۱۲ دقیقه
فقط نخونش، نگهش دار
پثوایز هر ایده رو درست قبل از اینکه فراموشش کنی با یه سؤال کوتاه برمیگردونه. رایگان روی اندروید و وب، به فارسی و انگلیسی.