پث‌وایز

مقدمه‌ای بر برنامه‌نویسی با پایتوندرس ۹ از ۱۲

دیکشنری‌ها: دسترسی به داده‌ها از طریق نام و کلید

دیکشنری در پایتون داده‌ها را در قالب جفت‌های کلید و مقدار نگهداری می‌کند تا بتوانید به جای اندیس عددی، با یک نام به مقدار دست یابید. در این درس افزودن و به‌روزرسانی ورودی‌ها، پیمایش با حلقه و پیشگیری از خطای KeyError با متد get را فرا می‌گیرید.

چیزی که از این درس می‌بری

  • دیکشنری جفت‌های کلید: مقدار را درون آکولاد نگهداری می‌کند، و دستور prices["cake"] مقدار را با کلیدش می‌یابد.
  • مفهوم اندیس یا شماره ردیف وجود ندارد: دستور prices[0] به دنبال کلید عددی 0 می‌گردد، نه نخستین عنصر.
  • مقداردهی به یک کلید، در صورت وجود آن را به‌روزرسانی کرده و در غیر این صورت جفت جدیدی می‌افزاید؛ کلیدها همواره یکتا هستند.
فهرست این درس۴
  1. جفت‌های داده درون آکولاد
  2. الگوی شمارش فراوانی داده‌ها (Frequency Counting)
  3. انتخاب میان لیست و دیکشنری
  4. مرور درس

۰۱کلید و مقدار

جفت‌های داده درون آکولاد

دستور prices = {"tea": 3, "cake": 5, "milk": 2} دیکشنری با سه جفت ایجاد می‌کند. هر جفت متشکل از یک کلید (Key)، علامت دونقطه، و مقدار (Value) متناظر با آن است؛ جفت‌ها با علامت کاما از یکدیگر تفکیک می‌شوند. برای بازیابی یک مقدار، کلید آن را درون کروشه قرار می‌دهید: عبارت prices["cake"] مقدار 5 را برمی‌گرداند. کلیدها همواره یکتا و فاقد تکرارند: به ازای هر کلید تنها یک مقدار وجود دارد. تابع len(prices) شمار جفت‌ها را می‌شمارد.

دفترچه تلفن نمونه‌ای بارز از یک دیکشنری است: نام افراد نقش کلید و شماره تماس نقش مقدار را دارد. شما هرگز «دویست و چهاردهمین شماره» را جستجو نمی‌کنید، بلکه شماره تماس رضا را فرامی‌خوانید.

مثال

prices = {"tea": 3, "cake": 5, "milk": 2}
print(prices["cake"])
print(prices["tea"] * 2)
print(len(prices))

خروجی

5
6
3

عبارت prices["cake"] پس از بازیابی یک مقدار عددی خالص است، بنابراین می‌توانید در محاسبات ریاضی از آن استفاده کنید. تابع len شمار 3 جفت کلید-مقدار را بازمی‌گرداند، نه 6 عنصر مجزا.

خودت رو امتحان کنسؤال ۱ از ۵

با فرض prices = {"tea": 3, "cake": 5, "milk": 2}، دستور prices[0] نخستین جفت یعنی tea را بازمی‌گرداند.

  1. درست
  2. نادرست
جواب رو ببین

نادرست

نادرست است. دیکشنری‌ها فاقد مفهوم جایگاه یا اندیس ترتیبی هستند. دستور prices[0] به دنبال کلیدی با خود عدد حسابی 0 می‌گردد و با نیافتن آن، خطای KeyError: 0 تولید می‌کند. برای دریافت قیمت چای باید از کلید آن استفاده کنید: prices["tea"].

قدم‌به‌قدم ببین

  1. دیکشنری prices: سه کلید و سه مقدار
    ۱/۴دیکشنری prices: سه کلید و سه مقدار

    دیکشنری prices به صورت جدولی با دو ستون ترسیم شده است. در سمت چپ کلیدهای "tea"، "cake" و "milk" قرار دارند؛ و در سمت راست با خطوط پیوند، مقادیر متناظر هر یک (3، 5 و 2) درج شده‌اند.

  2. عبارت prices["cake"] سطر cake را مشخص کرده و عدد 5 را استخراج می‌کند
    ۲/۴عبارت prices["cake"] سطر cake را مشخص کرده و عدد 5 را استخراج می‌کند

    عملیات جستجوی prices["cake"] سطری را که کلید آن "cake" است می‌یابد. آن کلید و مقدار متناظرش روشن شده و عدد 5 به عنوان خروجی استخراج می‌گردد. پایتون مقدار را با نام کلید یافت، بدون نیاز به شمارش سطرها.

  3. مقدار tea به 4 به‌روزرسانی شد و jam با مقدار 6 افزوده گشت
    ۳/۴مقدار tea به 4 به‌روزرسانی شد و jam با مقدار 6 افزوده گشت

    دستور prices["tea"] = 4 مقدار پیشین tea را تغییر می‌دهد، بنابراین سطر آن به جای 3 عدد 4 را نشان می‌دهد. دستور prices["jam"] = 6 از کلیدی استفاده می‌کند که قبلاً وجود نداشت، بنابراین سطر جدیدی با نام "jam" و مقدار 6 در جدول ایجاد می‌شود. ساختار نحوی در هر دو حالت یکسان است: در صورت وجود کلید مقدار آن به‌روزرسانی می‌شود و در غیر این صورت، جفت جدیدی درج می‌گردد.

  4. فراخوانی prices["coffee"] منجر به KeyError می‌شود؛ اما متد get مقدار 0 را بازمی‌گرداند
    ۴/۴فراخوانی prices["coffee"] منجر به KeyError می‌شود؛ اما متد get مقدار 0 را بازمی‌گرداند

    دستور prices["coffee"] در میان کلیدها جستجو کرده و به خانه‌ای خالی می‌رسد: از آنجا که کلیدی با این نام وجود ندارد، استفاده از کروشه خطای KeyError ایجاد می‌کند. در مقابل، متد prices.get("coffee", 0) همان درخواست را مطرح می‌سازد اما به جای متوقف کردن برنامه، مقدار پیش‌فرض یعنی 0 را تحویل می‌دهد.

خودت رو امتحان کنسؤال ۲ از ۵

prices = {"tea": 3, "cake": 5}
prices["tea"] = 4
print(prices["tea"] + prices["cake"])
  1. 9
  2. 8
  3. 12
  4. KeyError: 'tea'
جواب رو ببین
9

مثال

prices = {"tea": 3, "cake": 5}
prices["tea"] = 4
prices["jam"] = 6
print(prices)

خروجی

{'tea': 4, 'cake': 5, 'jam': 6}

چاپ کل یک دیکشنری تمامی جفت‌های کلید-مقدار را نمایش می‌دهد و رشته‌ها با نقل‌قول تکی چاپ می‌شوند. از پایتون نسخه 3.7 به بعد، دیکشنری‌ها ترتیب درج جفت‌ها را حفظ می‌کنند؛ به همین جهت کلید jam در انتها ظاهر می‌شود.

مثال

prices = {"tea": 3, "cake": 5}
print("coffee" in prices)
print(prices.get("coffee", 0))
print(prices.get("cake", 0))
print(prices.get("coffee"))

خروجی

False
0
5
None

هیچ‌یک از این سطرها با توقف یا خطا مواجه نمی‌شوند. متد get تنها زمانی از مقدار پیش‌فرض استفاده می‌کند که کلید مفقود باشد؛ برای cake همان مقدار واقعی یعنی 5 بازگردانده می‌شود.

خودت رو امتحان کنسؤال ۳ از ۵

دیکشنری prices حاوی کلیدهای tea و cake است اما فاقد coffee است. فراخوانی prices.get("coffee", 0) چه مقداری حاصل می‌کند؟

  1. خطای KeyError
  2. 0
  3. None
  4. False
جواب رو ببین

0

کاملاً درست است. کلید در دیکشنری موجود نیست، بنابراین متد get همان مقدار پیش‌فرض تعیین‌شده یعنی 0 را بازمی‌گرداند.

مثال

prices = {"tea": 3, "cake": 5}
for item, price in prices.items():
    print(item, price)

خروجی

tea 3
cake 5

متد items() جفت‌ها را یکی پس از دیگری در اختیار می‌گذارد و حلقه هر جفت را در دو متغیر مجزا بازگشایی می‌کند. یک حلقه ساده نظیر for k in prices: منحصراً بر روی کلیدها پیمایش خواهد کرد.

۰۲قدم‌به‌قدم

الگوی شمارش فراوانی داده‌ها (Frequency Counting)

  1. آغاز با دیکشنری خالی

    تعریف counts = {} پیش از حلقه؛ این دیکشنری تعداد تکرار هر کلمه را نگهداری خواهد کرد.

  2. پیمایش روی عناصر

    حلقه for w in words: به ترتیب عناصر "tea"، سپس "cake" و مجدداً "tea" را بررسی می‌کند.

  3. افزودن یک واحد به شمارش آن کلمه

    دستور counts[w] = counts.get(w, 0) + 1. در نخستین مواجهه با یک کلمه، متد get مقدار 0 را برمی‌گرداند که با 1 جمع شده و مقدار 1 ثبت می‌شود؛ در دفعات بعد به مقدار انباشته‌شده قبلی افزوده می‌گردد.

  4. چاپ خروجی پس از پایان حلقه

    دستور print(counts) نتیجه {'tea': 2, 'cake': 1} را نشان می‌دهد. پروژه پایانی این دوره دقیقاً از همین الگو برای جمع‌بندی هزینه‌ها استفاده می‌کند.

خودت رو امتحان کنسؤال ۴ از ۵

words = ["a", "b", "a", "a"]
counts = {}
for w in words:
    counts[w] = counts.get(w, 0) + 1
print(counts)
  1. {'a': 3, 'b': 1}
  2. {'a': 1, 'b': 1}
  3. {'a': 3, 'b': 1, 'a': 1}
  4. KeyError: 'a'
جواب رو ببین
{'a': 3, 'b': 1}

انتخاب میان لیست و دیکشنری

لیست

زمانی به کار می‌رود که ترتیب، توالی و موقعیت اهمیت دارد: مانند نوبت‌های یک صف، گام‌های یک فرایند، یا نتایج مسابقه به ترتیب زمان وقوع.

در این ساختار می‌پرسید: «عنصر شماره 0 چیست؟»

دیکشنری

زمانی به کار می‌رود که بازیابی داده‌ها بر اساس نام یا عنوان انجام می‌گیرد: قیمت هر کالا، شماره تماس افراد، شمار تکرار هر واژه.

در این ساختار می‌پرسید: «قیمت cake چقدر است؟»

خودت رو امتحان کنسؤال ۵ از ۵

کدام ساختار داده برای هر یک از این کاربردها مناسب‌تر است؟

لیستدیکشنری

  • فهرست خرید به ترتیبی که در فروشگاه قدم می‌زنید
  • شماره تلفن دوستان، که بر اساس نام جستجو می‌شوند
  • نمرات آزمون‌ها به ترتیبی که برگزار شده‌اند
  • قیمت اقلام موجود در منوی یک کافه
  • شمارش دفعات تکرار هر کلمه در یک متن
جواب رو ببین

لیست: فهرست خرید به ترتیبی که در فروشگاه قدم می‌زنید, نمرات آزمون‌ها به ترتیبی که برگزار شده‌اند

دیکشنری: شماره تلفن دوستان، که بر اساس نام جستجو می‌شوند, قیمت اقلام موجود در منوی یک کافه, شمارش دفعات تکرار هر کلمه در یک متن

۰۴جمع‌بندی

مرور درس

  • دیکشنری جفت‌های کلید: مقدار را درون آکولاد نگهداری می‌کند، و دستور prices["cake"] مقدار را با کلیدش می‌یابد.
  • مفهوم اندیس یا شماره ردیف وجود ندارد: دستور prices[0] به دنبال کلید عددی 0 می‌گردد، نه نخستین عنصر.
  • مقداردهی به یک کلید، در صورت وجود آن را به‌روزرسانی کرده و در غیر این صورت جفت جدیدی می‌افزاید؛ کلیدها همواره یکتا هستند.
  • جستجوی کلید مفقود با کروشه منجر به خطای KeyError می‌شود؛ از عملگر in برای بررسی یا از get(key, default) برای دسترسی ایمن بهره بگیرید.
  • پیمایش همزمان روی کلیدها و مقادیر با دستور for k, v in d.items() صورت می‌پذیرد و شمارش عناصر با الگوی d[k] = d.get(k, 0) + 1 انجام می‌شود.

به سبک خودت یادش بگیر.

توی اپ از یادآی بخواه این درس رو ساده‌تر توضیح بده، از زندگی خودت مثال بزنه یا عمیق‌تر بره. بعد یه مسیر کامل دور هدف خودت بساز.

Cafe Bazaar Myket توی اپ شخصی‌سازیش کن