چطور یه طرح رو نقد کنی
«یه جاش می‌لنگه» رو تبدیل می‌کنی به چیزی که بشه درستش کرد. چهار قدم: توصیف کن چی هست، هدف رو بگو، بگو چی خوب کار می‌کنه، بعد همون یه تغییری رو بگو که بیشتر از همه مهمه.
ایده‌ی اصلی
قبل از قضاوت، توصیف کن
مفیدترین جمله‌ی یه نقد، نظر نیست. توصیفه: چی روی صفحه‌ست، با چه اندازه‌ای، و چشمت به چه ترتیبی بهشون می‌رسه. توصیف کردن مجبورت می‌کنه درست نگاه کنی، و تقریباً نصف مواقع مشکل قبل از اینکه کسی بگه خوشش اومده یا نه، خودش رو نشون می‌ده.
«خوشم نمیاد» رو نمی‌شه باهاش کاری کرد. «شماره تلفن بزرگ‌ترین چیز روی تراکته» رو می‌شه، و معمولاً همونی که ساختتش می‌گه «آهان» و خودش درستش می‌کنه.
تشخیص، نه حکم
دکتر نمی‌گه «بدنت بده». می‌پرسه چه کاری باید بکنه، نگاه می‌کنه داره چی کار می‌کنه، تفاوت رو اسم می‌بره و یه چیز پیشنهاد می‌ده که اول امتحان کنی. نقد هم همین‌جوریه: طرح رو با کارش مقایسه می‌کنه، نه با سلیقه‌ی تو. جایی که این تشبیه جواب نمی‌ده: اینجا یه درمان درست وجود نداره. دو تا طراح خوب معمولاً برای یه یافته دو تا راه‌حل متفاوت می‌دن و هر دوش هم جواب می‌ده.
خودت رو امتحان کن
سارا پوستر کارگاهش رو به یه دوستش نشون می‌ده و اون می‌گه: «هوم، یه جوریه. شاید یه فونت دیگه امتحان کنی؟» چرا سارا نمی‌تونه با این حرف کاری بکنه؟
- دوستش به‌اندازه‌ی کافی مهربون نگفته
- سارا باید اون‌قدر از آدم‌ها بپرسه تا یکی باهاش موافق باشه
- فونت هیچ‌وقت مشکل واقعی یه طرح نیست
- از هدف و توصیف پریده و مستقیم رفته سراغ راه‌حل
جواب رو ببین
از هدف و توصیف پریده و مستقیم رفته سراغ راه‌حل
آره. بدون اینکه بدونی پوستر برای چیه و روش واقعاً داره چی اتفاق می‌افته، «یه فونت دیگه امتحان کن» یه حدسه، و سارا هیچ راهی نداره بفهمه جواب داده یا نه.
چهار قدم
- ۱. توصیف کن، بدون نظر
بگو چی هست و به چه ترتیبی می‌بینیش: اندازه‌ها، رنگ‌ها، تراز، اینکه چشمت اول به چی می‌خوره، بعد به چی، بعد به چی. ده ثانیه از این کار می‌ارزه به یه پاراگراف نظر.
- ۲. هدف رو بگو
این برای چیه و برای کیه؟ پوستری که از اون‌ور خیابون خونده می‌شه با گزارشی که پشت میز خونده می‌شه، جواب همه‌ی سؤال‌های بعدیشون فرق داره. اگه هیچ‌کس تو اتاق نتونه هدف رو تو یه جمله بگه، همین خودش یافته‌ی اوله.
- ۳. بگو چی خوب کار می‌کنه
این تعارف نیست. نمی‌ذاره طراح موقع درست کردن بخش‌های بد، بخش‌های خوب رو هم دور بریزه، و بهت می‌گه کدوم ابزارها دارن کارشون رو انجام می‌دن.
- ۴. بگو اول چی عوض بشه
یه تغییر، با دلیلش، انتخاب‌شده بر اساس اینکه چقدر طرح رو جلو می‌بره. «تاریخ رو بکن سطح ۲، چون اولین سؤال خواننده اینه که کِی» از یه لیست نه‌تایی نکته‌ی ریز بهتره.
تراکت (توصیف‌شده)
A4 سفید. بالا، وسط‌چین: کلمه‌ی «فوتبال» با ۶۰ پوینت.
زیرش، وسط‌چین، هشت خط همه با ۱۶ پوینت بولد:
اسم باشگاه، اسم مربی، رایگان، ۷ تا ۱۲ سال، شنبه‌ها،
ساعت ۹ صبح، آدرس زمین، یه شماره تلفن.
نشان باشگاه پایین، ۵ سانت پهنا. حاشیه‌ها حدود ۵ میلی‌متر.
۱. توصیف
یه کلمه‌ی خیلی بزرگ، هشت خط هم‌اندازه، یه نشان گنده.
همه‌چی وسط‌چین. متن تقریباً چسبیده به لبه‌ها.
۲. هدف
پدر یا مادری که رد می‌شه تو دو ثانیه بفهمه:
فوتبال رایگان برای بچه‌ام، و کجا بپرسم.
۳. چی خوب کار می‌کنه
«فوتبال» یه سطح ۱ قویه و از دور خونده می‌شه.
یه فونت، یه رنگ، هیچی باهاش نمی‌جنگه.
۴. اول چی عوض بشه
الف. «رایگان، ۷ تا ۱۲ سال، شنبه‌ها ساعت ۹» بشه ۲۸ پوینت.
سؤال واقعی پدر و مادر هشتمین جواب داده شده.
ب. نشان بیاد روی ۲ سانت. افتخار باشگاهه،
نیاز پدر و مادر نیست.
ج. حاشیه‌ها بشن ۲ سانت و خط‌ها گروه بشن:
۸ داخل گروه، ۲۴ بین گروه‌ها.چهار قدم. شیش جمله توصیف. سه تا تغییر، به ترتیب.
هیچ‌کس مجبور نشد بگه خوشش اومده یا نه.قدم ۴ یه لیست کوتاه مرتبه، نه هر چیزی که دیدی. تغییری که طرح رو بیشتر از همه جلو می‌بره بذار اول، و از سه‌تا بیشتر نرو.
خودت رو امتحان کن
هر جمله مال کدوم قدم نقده؟
- تاریخ ریزترین متن صفحه‌ست
- این باید تا پنجشنبه دانشجوها رو ثبت‌نام کنه
- کاری کن تاریخ دومین چیزی باشه که چشم بهش می‌رسه
- پنج تا اندازه‌ی متن و سه تا رنگ روی صفحه‌ست
- خواننده باید با دونستن قیمت از اینجا بره
- عکس پس‌زمینه رو بردار تا متن خونده بشه
جواب رو ببین
توصیف: تاریخ ریزترین متن صفحه‌ست, پنج تا اندازه‌ی متن و سه تا رنگ روی صفحه‌ست
هدف: این باید تا پنجشنبه دانشجوها رو ثبت‌نام کنه, خواننده باید با دونستن قیمت از اینجا بره
چی عوض بشه: کاری کن تاریخ دومین چیزی باشه که چشم بهش می‌رسه, عکس پس‌زمینه رو بردار تا متن خونده بشه
دو جور نظر درباره‌ی یه اسلاید
مبهم
«یه کم خسته‌کننده‌ست. یه کاری کن بترکونه. آبیش افسرده‌کننده‌ست. شاید یه عکس بذاری؟ عنوان رو هم من وسط می‌ذاشتم.» چهار تا نظر، بدون هدف، بدون توصیف. طراح هر چی عوض کنه، هیچ‌کس نمی‌فهمه کمک کرد یا نه.
قابل استفاده
«این اسلاید باید یه عدد رو تو ذهن آدم‌ها جا بذاره. الان چشمم می‌ره لوگو، عنوان، لیست بولت، و عدد وسط یه جمله ته صفحه‌ست. فونت و فاصله‌ها همین‌الان هم تمیزن. اولین تغییر: عدد رو بکش بیرون با ۹۶ پوینت و جمله رو پاک کن.»
خودت رو امتحان کن
وقتی نظر می‌دی، بهتره هر مشکلی رو که دیدی لیست کنی تا طراح تصویر کامل رو داشته باشه.
جواب رو ببین
نادرست
یه لیست دوازده‌تایی تقریباً به‌اندازه‌ی «یه جوریه» غیرقابل استفاده‌ست. معمولاً اون دوازده‌تا از یه علت میان، مثلاً نبود سلسله‌مراتب یا نبود تراز مشترک. بگو چی خوب کار می‌کنه، همون یه تغییری رو بده که طرح رو بیشتر از همه جلو می‌بره، و بقیه رو نگه دار برای وقتی که پرسیدن.
نقد کردن کار خودت
- بذارش برای فردا. صبح، خود صفحه رو می‌بینی نه خاطره‌ی ساختنش رو.
- کوچیکش کن یا چشم‌هات رو تنگ کن، مثل درس ۱. بلندترین لکه باید پیامت باشه.
- اونجایی نگاهش کن که قراره دیده بشه: رو گوشی، چاپ‌شده، روی پرده، یا از سه متری روی دیوار. نه فقط پشت میز خودت.
- خاکستریش کن. اگه ساختار فرو ریخت، یعنی رنگ داشته کار سلسله‌مراتب رو می‌کرده.
- کلمه‌ها رو بلند بخون. عنوان بدقواره و برچسب طولانی تو دهن معلوم می‌شه و روی صفحه نامرئیه.
خودت رو امتحان کن
- «لوگو خیلی بزرگه.» طراح یه‌دهم کوچیکش می‌کنه و دوباره می‌پرسه.
- «لوگو داره نگاه اول رو می‌بره، ولی خواننده اول تاریخ رو لازم داره.» طراح لوگو رو کوچیک می‌کنه، تاریخ رو بزرگ می‌کنه و می‌برتش بالا.
چی نظر دوم رو مفیدتر می‌کنه؟
- طولانی‌تره
- می‌گه مشکل با خواننده چی کار می‌کنه، پس می‌شه راه‌حل رو امتحان کرد
- یه اندازه‌ی دقیق می‌ده
- مؤدبانه‌تره
جواب رو ببین
می‌گه مشکل با خواننده چی کار می‌کنه، پس می‌شه راه‌حل رو امتحان کرد
درسته. گفتن اثر، یه تست دست طراح می‌ده: این بار تاریخ برنده شد؟ «خیلی بزرگه» فقط یه اندازه رو اسم می‌بره، پس هیچ‌کس نمی‌فهمه کِی درست شده.
خودت رو امتحان کن
از امید خواستن اسلاید همایش نگار رو بررسی کنه. اولین جمله‌ش اینه: «آبیش خسته‌کننده‌ست، نارنجی خودمون رو بذار.» قبل از حرف زدن درباره‌ی رنگ باید چی کار کنه؟
- سه تا رنگ پیشنهاد بده که نگار به‌جای یه نظر، حق انتخاب داشته باشه
- خودش اسلاید رو از نو بسازه و آماده پس بفرسته
- بپرسه این اسلاید باید به چی برسه، بعد توصیف کنه روش چی هست
- فقط چیزهای مثبت بگه که نگار دلسرد نشه
جواب رو ببین
بپرسه این اسلاید باید به چی برسه، بعد توصیف کنه روش چی هست
درسته. تا وقتی هدف رو ندونه، رنگ فقط سلیقه‌ست. اگه اسلاید باید یه عدد رو تو ذهن ردیف آخر بنشونه، توصیف سریع نشون می‌ده آبی واقعاً همون چیزیه که جلوش رو گرفته یا نه.
مرور درس
- قبل از قضاوت توصیف کن: چی هست، با چه اندازه‌ای، و چشم به چه ترتیبی بهش می‌رسه.
- هدف رو بگو. جواب همه‌ی سؤال‌های دیگه به این بستگی داره که طرح باید چی کار کنه و برای کی.
- بگو چه بخش‌هایی خوب کار می‌کنن، تا نقاط قوت طرح موقع بازبینی و اصلاح دست‌نخورده بمونن.
- اول یه تغییر بده، با دلیلش، انتخاب‌شده بر اساس اینکه چقدر طرح رو جلو می‌بره.
- روی کار خودت: یه شب روش بخواب، چشم‌هات رو تنگ کن، همون‌جا که دیده می‌شه ببینش، خاکستری چکش کن، کلمه‌هاش رو بلند بخون.