چطور هواپیمایی که صدها تن وزن داره پرواز میکنه؟
یه هواپیمای مسافربری میتونه صدها تن وزن داشته باشه. پس توی هوای رقیق چی نگهش میداره؟
جواب کوتاه
بال کجشده مقدار زیادی هوا رو به پایین هل میده و هوا بال رو بالا میبره (قانون سوم نیوتن). شکل بال باعث میشه فشار بالاش کمتر از پایینش باشه. توضیح معروف «زمان عبور برابر» افسانهست: هوای بالای بال در واقع زودتر میرسه. با افزایش سرعت و زاویهی بال، بالابر بیشتر میشه، تا وقتی که زاویه بیشازحد تند بشه و بال استال کنه.

بال هوا رو به پایین هل میده
بالها. همین که هواپیما حرکت میکنه، بال کمی به سمت بالا زاویه داره و مقدار زیادی هوا رو به پایین هل میده.
هوایی که پایین رفته بال رو بالا میبره
هوا رو که به پایین هل بدی، هوا بال رو به بالا هل میده. این قانون سوم نیوتنه. هرچه هواپیما سریعتر بره، توی هر ثانیه هوای بیشتری رو منحرف میکنه و بالابر بیشتری میگیره.
فشار کمتر بالا، فشار بیشتر پایین
شکل خمیدهی بال هم فشار هوا رو عوض میکنه. هوایی که از روی بال رد میشه سریعتر میشه و فشارش پایین مییاد، پس بالای بال فشار کمتر و زیرش فشار بیشتره.
افسانهی «زمان عبور برابر»
شاید شنیده باشی هوای بالا باید مسیر بیشتری بره و برای همین باید سریعتر بره تا همزمان با هوای پایین به عقب برسه. این توضیح افسانهست. هوای بالای بال در واقع زودتر میرسه.
سرعت، زاویه و استال
برای همین هواپیماها باند بلند میخوان: فقط وقتی سریع حرکت میکنن بالابر کافی میگیرن. بال رو بیشتر به بالا کج کنی بالابر بیشتر میشه، تا وقتی زاویه خیلی تند بشه، جریان نرم از هم میپاشه و بال استال میکنه.