نوشتن و ویرایش با هوش مصنوعی
بهترین شکل نوشتن با دستیار اینه که قلم دست خودت بمونه: پیش‌نویس، بعد نقد، بعد بازنویسی خودت. ببین چطور به‌جای یه متن جایگزین، تشخیص بخوای و صدای خودت رو نگه داری.
چرخه
چرخه‌ی نگارش: پیش‌نویس، نقد و بازنویسی (Draft, Critique, Revise)
سه تا دور، که دوتاش مال خودته. پیش‌نویس: یه چیزی بذار روی صفحه، چه خودت بنویسیش چه دستیار یه شکل خام ازش بده. نقد: بپرس کجاش ضعیفه و چرا، نه اینکه یه نسخه‌ی بهتر بخوای. بازنویسی: تغییرهایی که قبول داری رو خودت اعمال می‌کنی. تقریباً همه‌ی ارزش تو دور وسطیه، چون نقدی که قبولش کنی متن بعدیت رو هم بهتر می‌کنه.
«بهترش کن» دور وسط رو می‌پره. یه متن جدید می‌گیری و نمی‌دونی مشکل متن قبلی چی بود، پس ماه بعد باز هم همون‌جوری می‌نویسی.
این پایین یه بخش ۲۰۰ کلمه‌ای از مقاله‌مه. بازنویسیش نکن. به‌جاش:
۱. سه تا از ضعیف‌ترین جمله‌ها رو بگو و بگو مشکل هر کدوم چیه.
۲. بگو خواننده کدوم نکته رو نمی‌تونه دنبال کنه.
۳. یه سؤال که این بخش بی‌جواب گذاشته ازم بپرس.
[پیش‌نویس من]۱. ضعیف‌ترین جمله‌ها:
- «این روش فایده‌های زیادی داره.» فایده وعده می‌ده و هیچ‌کدوم رو اسم نمی‌بره؛ خواننده ازش رد می‌شه.
- «همون‌طور که قبلاً گفتم...» قبلاً نگفتی.
- جمله‌ی آخر همون جمله‌ی اوله با کلمه‌های دیگه.
۲. خواننده نمی‌تونه پرش از اون رقم هزینه به نتیجه‌گیریت رو دنبال کنه. قدم وسط جا افتاده.
۳. سؤال باز: هزینه‌ی سال اول رو کی می‌ده؟جمله‌های خودت هنوز جلوت هستن. می‌تونی نکته‌ی اول رو قبول کنی، با دومی مخالفت کنی و سومی رو خودت جواب بدی.
خودت رو امتحان کن
نیما نامه‌ی درخواست کارش رو خودش نوشته. صادقانه‌ست ولی بی‌روح خونده می‌شه، و می‌خواد هنوز شبیه خودش باشه. چی باید بخواد؟
- «سه تا از بی‌روح‌ترین جمله‌ها رو نشون بده و بگو چی هر کدوم رو بی‌روح کرده. بازنویسی‌شون نکن.»
- «این نامه رو بازنویسی کن که بهتر بشه.»
- «مثل یه کپی‌رایتر حرفه‌ای این رو بازنویسی کن.»
- «این نامه رو جذاب‌تر، حرفه‌ای‌تر و برای یه مدیر استخدام به‌یادموندنی‌تر کن.»
جواب رو ببین
«سه تا از بی‌روح‌ترین جمله‌ها رو نشون بده و بگو چی هر کدوم رو بی‌روح کرده. بازنویسی‌شون نکن.»
آره. نقد مشکل رو با یه دلیل برمی‌گردونه دست خودش، پس اصلاحش هنوز با کلمه‌های خودش نوشته می‌شه.
صدای خودت
یه نمونه از خودت بهش بده
درس ۵ گفت یه نمونه از هر صفتی بهتره. نوشته‌ی خودت بهترین نمونه‌ی ممکنه. دو سه تا چیزی که نوشتی و ازش راضی بودی رو بچسبون و بگو: این صدا رو تقلید کن، نه موضوع رو. بدون نمونه، دستیار با لحن پیش‌فرض خودش می‌نویسه، که میانگین حجم عظیمی از متن‌های منتشرشده‌ست.
نمونه‌های خوب: یه ایمیل که ازش راضی بودی، یه پیام به یه همکار، یه پاراگراف از چیزی که منتشر کردی. سه تا نمونه‌ی کوتاه بهتر از یه نمونه‌ی بلند جواب می‌ده.
این پایین دوتا متن کوتاه از خودمه. دقت کن چطور می‌نویسم: طول جمله‌ها، چقدر مستقیمم، چه چیزهایی رو اصلاً نمی‌گم.
نمونه‌ی ۱: [...]
نمونه‌ی ۲: [...]
حالا یه پیام بنویس به تیمم که جلسه‌ی پنجشنبه کنسل شده و چرا. صدای من رو تقلید کن، نه موضوع رو. بعد ۳ تا انتخابی که کردی تا شبیه من بشی رو لیست کن.پیش‌نویس: جلسه‌ی پنجشنبه کنسله. مشتری تماسمون رو انداخت همون ساعت و دلم نمی‌خواد بعدازظهر رو دو تیکه کنم. هر چی قرار بود بگیم رو می‌نویسم و امشب می‌فرستم.
سه تا انتخاب: جمله‌های کوتاه؛ دلیل قبل از عذرخواهی میاد؛ بدون «سلام به همه»ی اول متن، چون هیچ‌کدوم از نمونه‌ها نداشتنش.اینکه بپرسی چی رو کپی کرده خودش یه چکه. اگه اون سه تا انتخاب شبیه تو نیست، یعنی نمونه‌هات کم بودن یا زیادی شبیه هم.
خودت رو امتحان کن
دو پاراگراف از نوشته‌ی واقعی خودت که بچسبونی، برای «با صدای خودم بنویس» بیشتر کار می‌کنه تا هر توصیفی از سبکت.
جواب رو ببین
درست
دستورهای تو کوتاه و کاربردی‌ان و هیچ شباهتی به متنی ندارن که برای یه خواننده‌ی واقعی می‌نویسی، پس چیزی برای کپی کردن بهش نمی‌دن. یه نمونه‌ی واقعی اندازه‌ی جمله‌هات، مستقیم بودنت و چیزهایی که هیچ‌وقت نمی‌گی رو یکجا نشون می‌ده.
یه دور ویرایش که متن رو مال خودت نگه می‌داره
- اول پیش‌نویس بد رو بنویس
بدون توقف همه‌ش رو بریز بیرون. یه پیش‌نویس بد کامل خیلی راحت‌تر از صفحه‌ی سفید درست می‌شه، و از همین الان با صدای خودته.
- تشخیص بخواه، نه نسخه
«کجاش مبهمه؟ استدلال کجا می‌پره؟ کدوم جمله رو یه خواننده‌ی خسته رد می‌کنه؟» هر بار دلیلش رو هم بخواه.
- باهاش بحث کن
بعضی نکته‌هاش غلطه. تو خواننده‌ت رو می‌شناسی، اون نه. چیزی که قبول داری رو بردار و بقیه رو ول کن.
- با کلمه‌های خودت بازنویسی کن
مشکل‌ها رو خودت درست کن. اگه هم یه جمله‌ی نمونه ازش خواستی، به‌جای چسبوندن، به شکل خودت دوباره تایپش کن.
- آخر از همه: کارهای مکانیکی
حالا چیزهایی که صدای تو رو حمل نمی‌کنن رو بده بهش: غلط تایپی، یکدست کردن یه اصطلاح، یه عنوان کوتاه‌تر، پنج تا موضوع ایمیل جایگزین که بینشون انتخاب کنی.
خودت رو امتحان کن
سارا داره یه پست برای پیج مغازه‌ش می‌نویسه. کدوم کارها رو می‌تونه بسپره و کدوم‌ها باید مال خودش بمونه؟
- ده تا عنوان پیشنهادی که بینشون انتخاب کنه
- حرفی که پست داره ازش دفاع می‌کنه
- پیدا کردن پاراگرافی که خودش رو تکرار کرده
- خاطره‌ی اولین مشتریش
- تبدیل یادداشت‌های خامش به یه فهرست بخش‌ها
- کلمه‌های نهایی‌ای که منتشر می‌کنه
جواب رو ببین
بسپرش: ده تا عنوان پیشنهادی که بینشون انتخاب کنه, پیدا کردن پاراگرافی که خودش رو تکرار کرده, تبدیل یادداشت‌های خامش به یه فهرست بخش‌ها
مال خودت بمونه: حرفی که پست داره ازش دفاع می‌کنه, خاطره‌ی اولین مشتریش, کلمه‌های نهایی‌ای که منتشر می‌کنه
دوتا راه برای کار روی یه پیش‌نویس
قلم رو بده دستش
«مقدمه‌ی گزارشم رو بازنویسی کن.»
یه پاراگراف صیقلی می‌گیری که شبیه هزارتای دیگه‌ست. تو جلسه نمی‌تونی از یه جمله‌ش دفاع کنی، و مقدمه‌ی بعدیت هم همون‌قدر ضعیف می‌شه.
قلم رو نگه دار
«مقدمه‌م این پایینه. برای کسی که این پروژه رو اصلاً ندیده کجاش مبهمه؟ کدوم جمله از همه کم‌وزن‌تره؟ بازنویسیش نکن.»
تو ده دقیقه سه تا چیز رو خودت درست می‌کنی، از هر خطش می‌تونی دفاع کنی، و یه چیزی هم درباره‌ی مقدمه‌نویسی خودت یاد گرفتی.
خودت رو امتحان کن
هر مشکل نوشتن رو به درخواستی که بیشترین کمک رو می‌کنه وصل کن
جواب رو ببین
- اصلاً نمی‌تونی شروع کنی → «۵ تا سؤال درباره‌ی این متن ازم بپرس، بعد جواب‌هام رو تبدیل کن به یه فهرست بخش‌ها.»
- زیادی طولانیه و نمی‌فهمی چی رو حذف کنی → «هر جمله‌ای که بشه حذفش کرد بدون اینکه معنی کم بشه رو علامت بزن.»
- شبیه خودت نیست → «این دوتا متن رو خودم نوشتم. این صدا رو تقلید کن، نه موضوع رو.»
- حس می‌کنی خواننده گم می‌شه → «این رو مثل کسی بخون که تازه با پروژه آشنا شده و بگو کجا گم شدی.»
قانون‌های سرانگشتی
- قبل از بازنویسی، نقد بخواه. دلیلی که قبولش کنی، هم این پیش‌نویس رو بهتر می‌کنه هم بعدی رو.
- هر وقت صدای متن مهمه، نوشته‌ی خودت رو به‌عنوان نمونه بچسبون.
- کارهای مکانیکی و لیست گزینه‌ها رو بسپر. نظرها، خاطره‌ها و کلمه‌های نهایی مال خودت بمونه.
- قبل از فرستادن بلند بخونش. هر چی رو که خودت هیچ‌وقت نمی‌گفتی، عوض کن.
خودت رو امتحان کن
رضا می‌خواد از یه تأمین‌کننده تشکر کنه که تو یه هفته‌ی خیلی بد نجاتش داد. پیش‌نویسش دست‌وپاشکسته‌ست ولی صادقانه. اینجا بهترین استفاده از دستیار چیه؟
- ازش بخواد متن رو با یه لحن گرم و حرفه‌ای که به دل یه تأمین‌کننده بشینه بازنویسی کنه
- ده تا نسخه بخواد و اونی که صادقانه‌تر به نظر میاد رو برداره
- متن رو بچسبونه و بگه زبونش رو شیک‌تر کن
- بپرسه کدوم جمله مبهمه و جایی هست که غیرصادقانه خونده بشه، بعد خودش همون‌ها رو درست کنه
جواب رو ببین
بپرسه کدوم جمله مبهمه و جایی هست که غیرصادقانه خونده بشه، بعد خودش همون‌ها رو درست کنه
درسته. یه تشکر وقتی کار می‌کنه که شبیه آدمی باشه که داره تشکر می‌کنه. دست‌وپاشکسته و صادقانه از صاف و قرضی بهتره؛ فقط لازمه بخش‌های مبهم بهش نشون داده بشه.
مرور درس
- تو سه تا دور کار کن: پیش‌نویس، نقد، بازنویسی خودت. ارزش اصلی تو دور نقده.
- بپرس کجاش ضعیفه و چرا. متن جایگزین هیچی یادت نمی‌ده و شبیه متن همه می‌شه.
- دو سه تا نمونه از نوشته‌ی خودت بچسبون و بگو «این صدا رو تقلید کن، نه موضوع رو».
- کار مکانیکی رو بسپر، نظرها و کلمه‌های نهایی رو نگه دار، و قبل از فرستادن بلند بخونش.