چیزی که از این درس میبری
- طی کردن فاصله زمانبر است؛ به همین دلیل شبکهها کپی دادهها را در مکانهایی نزدیکتر به کاربر ذخیره میکنند.
- کش مرورگر مستقیماً روی دستگاه خود شما قرار دارد؛ در حالی که نود CDN در نزدیکی شهر شما به کل کاربران آن منطقه خدمات میدهد.
- اولین بازدید اغلب تمام مسیر را تا سرور اصلی میرود؛ اما بازدیدهای بعدی از کپیهای نزدیکتر پاسخ گرفته و به مراتب سریعتر میشوند.
فهرست این درس۵
۰۱اهمیت فاصله جغرافیایی
فاصله زمانبر است؛ به همین دلیل کپیها نزدیکتر نگهداری میشوند
هم درخواست و هم پاسخ باید به صورت فیزیکی در مسیر حرکت کنند و هیچچیز سریعتر از نور نیست؛ حتی با سرعت نور، رفتوبرگشت سیگنال به قارهای دیگر تاخیر محسوس و واقعی ایجاد میکنه. بنابراین سیستمها به جای ارسال تکتک درخواستها به سرور دوردست، کپیهایی از فایلها را در نقاطی بسیار نزدیکتر به تو ذخیره میکنند تا هر زمان ممکن بود، فایل را از همان نزدیکی تحویل دهند.
تصویر یک خبر پربازدید در یک سایت بزرگ، هر بار که یک میلیون نفر نگاهش میکنند از یک کامپیوتر دورافتاده فراخوانی نمیشه؛ بلکه کپی اون تصویر در سرورهایی خیلی نزدیکتر به کاربران آماده شده.
خودت رو امتحان کنسؤال ۱ از ۵
نیلوفر امروز برای اولین بار یک صفحه را باز میکند و لود شدنش به وضوح بیشتر از بار دومی که یک دقیقه بعد بازش میکند طول میکشد. محتملترین دلیل چیست؟
- درخواست اول تمام مسیر را تا سرور اصلی در راه دور رفت؛ اما درخواست دوم از یک کپی نزدیکتر پاسخ گرفت
- گوشی نیلوفر در عرض همان یک دقیقه سریعتر و قویتر شده است
- حجم خود صفحه در دفعه دوم کوچکتر شده است
- شرکت ارائهدهنده اینترنت بعد از اولین بازدید سرعت را زیاد میکند تا صفحات بعدی تندتر باز شوند
جواب رو ببین
درخواست اول تمام مسیر را تا سرور اصلی در راه دور رفت؛ اما درخواست دوم از یک کپی نزدیکتر پاسخ گرفت
درسته. در اولین بازدید معمولاً هیچ فایل کپیشدهای در نزدیکی وجود نداره، پس درخواست باید مسیر طولانی تا سرور اصلی را طی کنه. اما وقتی کپی فایلها در نزدیکی ذخیره شد، بار دوم نیازی به تکرار اون سفر طولانی نیست.
دو نوع متفاوت از «نزدیک بودن»
کش مرورگر (Browser Cache)
روی حافظه گوشی یا کامپیوتر خودت ذخیره میشه و فقط خودت ازش استفاده میکنی. این حافظه کپی فایلهای سایتهایی که قبلاً شخصاً باز کردی رو برای مدتی نگه میداره.
نود CDN (سرور لبه شبکه)
روی سرورهایی نزدیک به شهر یا کشور تو مستقر شده و توسط شبکه توزیع محتوا اداره میشه. این سرور بین همه کاربران منطقه مشترکه و کپی فایلهایی رو نگه میداره که سایت از قبل برای همه ارسال کرده.
خودت رو امتحان کنسؤال ۲ از ۵
یک نود CDN نزدیک شهر شما، فقط بعد از اینکه خودتان فایلی را درخواست کردید کپی آن را ذخیره میکند؛ پس نمیتواند قبل از اولین بازدید شما فایلی آماده داشته باشد.
- درست
- نادرست
جواب رو ببین
نادرست
نادرسته. سایتها اغلب فایلها و ویدیوهای مهم را از قبل روی سرورهای CDN سراسر جهان بارگذاری میکنند. علاوه بر این، اگر کاربر دیگری در نزدیکی شما قبلاً اون فایل را خواسته باشه، در CDN ذخیره شده و به شما هم از همون کپی تحویل داده میشه.
قدمبهقدم ببین

۱/۴درخواست اول: طی کردن کل مسیر تا سرور اصلی (Origin) درخواست اول تمام مسیر خاکستری را طی میکند: از گوشی رد شده، از کنار نود نزدیک که هنوز فایلی ندارد عبور میکند و تمام مسیر طولانی را تا سرور اصلی (Origin) میپیماید. نوار نارنجی ۱۸۰ میلیثانیهای، زمان این سفر کامل است.

۲/۴در مسیر بازگشت: نود نزدیک یک نسخه کپی ذخیره میکند همینکه پاسخ در مسیر بازگشت (به شکل نقطه نارنجی) حرکت میکند، نود نزدیک بنفش شده و آیکون فایل روی آن مینشیند: یعنی یک نسخه از دادهها را پیش خود نگه داشته تا دفعه بعد نیازی به پرسیدن از سرور اصلی نباشد.

۳/۴درخواست دوم: تحویل سریع از همان نود نزدیک درخواست دوم (به رنگ آبی) فقط تا همان نود نزدیک میرود؛ اصلاً نیازی به طی مسافت تا سرور دوردست نیست چون نود قبلاً کپی فایل را نگه داشته است. نوار جدید فقط ۲۰ میلیثانیه است، یعنی بسیار سریعتر از بار اول!

۴/۴بار سوم: خود گوشی فوراً پاسخ را از کش محلی تحویل میدهد در سومین بازدید، آیکون فایل داخل خود گوشی قرار دارد: کش مرورگر قبلاً کپی را نگه داشته، بنابراین دادهها حتی یک متر هم جابهجا نمیشوند! نوار سوم باریکترین حالت ممکن و نزدیک به ۰ میلیثانیه است.
خودت رو امتحان کنسؤال ۳ از ۵
با توجه به نوارهای زمانی که دیدی (۱۸۰ میلیثانیه، سپس ۲۰، و در نهایت نزدیک به ۰)، این کاهش چشمگیر زمان نشانه چیست؟
- سرعت سراسری اینترنت در طول چند دقیقه افزایش یافته است
- درخواست هر بار مسافت فیزیکی بسیار کمتری را طی کرده، تا جایی که بار آخر اصلاً نیازی به ارسال روی شبکه نداشت
- حجم صفحات وب با هر بار درخواست کمتر میشود
- پردازنده و سختافزار گوشی سریعتر شده است
جواب رو ببین
درخواست هر بار مسافت فیزیکی بسیار کمتری را طی کرده، تا جایی که بار آخر اصلاً نیازی به ارسال روی شبکه نداشت
دقیقاً! هر چه نوار کوتاهتر شد، یعنی مسافت کمتری طی شده است: بار اول کل مسیر تا سرور اصلی، بار دوم تا نود محلی CDN، و بار سوم بدون خروج از گوشی، مستقیماً از حافظه کش مرورگر خوانده شد.
۰۳وقتی نسخه ذخیرهشده قدیمی است
چرا بارگذاری مجدد اجباری (Hard Refresh) صفحه گیرکرده را درست میکند؟
هدف کش این است که برای سرعت بیشتر، فایل ذخیرهشده قبلی را تحویل دهد؛ اما گاهی سایت تغییر کرده و کش هنوز از آپدیت جدید باخبر نیست! در این حالت، یک رفرش معمولی باز هم همان فایلهای قبلی کش را میخواند. اما یک Hard Refresh به مرورگر دستور میدهد کش محلی را نادیده بگیرد و نسخه تازه را مستقیماً از سرور اصلی درخواست کند. همچنین پاک کردن کش مرورگر (Clear Cache)، تمام این فایلها را حذف کرده و دانلود مجدد همهچیز را تضمین میکند.
اگر قیمت جدید کالا در صفحه تغییر کرده اما هنوز قیمت قدیمی را میبینید، زدن Ctrl+Shift+R یا Cmd+Shift+R مرورگر را مجبور به دریافت نسخه تازه میکند و تغییرات ظاهر میشوند.
خودت رو امتحان کنسؤال ۴ از ۵
هر اقدام را بر اساس کاری که واقعاً انجام میدهد دستهبندی کن:
- استفاده مجدد از فایلهای کششده قبلی، به طوری که نسخه قدیمی ممکن است تغییر نکند
- نادیده گرفتن کش و درخواست نسخه کاملاً تازه و بهروز از سرور اصلی
- معمولاً سریعترین گزینه است وقتی که میدانید محتوای سایت تغییر خاصی نکرده
- بهترین راهکار وقتی که میدانید صفحه ویرایش شده اما مرورگر هنوز نسخه قبلی را نشان میدهد
- تخلیه کامل فایلهای قدیمی تا در بازدید بعدی همه المانها از اول دانلود شوند
- برای صفحهای که همین امروز برای اولین بار بازش میکنید کاملاً کافی است
جواب رو ببین
رفرش معمولی (Normal Refresh): استفاده مجدد از فایلهای کششده قبلی، به طوری که نسخه قدیمی ممکن است تغییر نکند, معمولاً سریعترین گزینه است وقتی که میدانید محتوای سایت تغییر خاصی نکرده, برای صفحهای که همین امروز برای اولین بار بازش میکنید کاملاً کافی است
رفرش اجباری (Hard Refresh) یا پاک کردن کش: نادیده گرفتن کش و درخواست نسخه کاملاً تازه و بهروز از سرور اصلی, بهترین راهکار وقتی که میدانید صفحه ویرایش شده اما مرورگر هنوز نسخه قبلی را نشان میدهد, تخلیه کامل فایلهای قدیمی تا در بازدید بعدی همه المانها از اول دانلود شوند
۰۴مزیت بزرگ برای محتوای حجیم
چرا استریم ویدیو روان است، با اینکه سرور اصلی در قارهای دیگر قرار دارد؟
پلتفرمهای بزرگ ویدیو، فیلمها را برای تمام کاربران جهان از یک ساختمان واحد پخش نمیکنند. ویدیوهای پربازدید از قبل یا پس از اولین بازدیدها، در نودهای CDN صدها شهر در سراسر دنیا کپی میشوند. هنگام تماشا، شما تقریباً هیچوقت با سرور دوردست اصلی ارتباط برقرار نمیکنید؛ بلکه ویدیو را مستقیماً از سرور لبهای تحویل میگیرید که فقط چند کیلومتر با شهر شما فاصله دارد.
یک کاربر در تهران هنگام تماشای ویدیوی شرکتی که دفتر مرکزیش در آمریکا است، دادهها را به احتمال زیاد از سرور CDN در نزدیکی منطقه دریافت میکند، نه از ساختمان مرکزی آن شرکت.
خودت رو امتحان کنسؤال ۵ از ۵
- یلدا دقیقاً در همان لحظه انتشار یک ویدیوی پرطرفدار جدید، آن را پخش میکند؛ ویدیو در ثانیههای اول متوقف شده و به سختی بافر میشود.
- یک ساعت بعد، همسایه یلدا همان ویدیو را پخش میکند و بدون کوچکترین وقفه یا بافرینگ، درجا و با کیفیت بالا پخش میشود.
محتملترین دلیل برای اینکه تجربه همسایه بسیار روانتر بوده چیست؟
- گوشی یلدا به مراتب از گوشی همسایه ضعیفتر و کندتر است
- تا زمانی که همسایه ویدیو را باز کرد، نود محلی CDN احتمالاً یک نسخه از ویدیو را کش کرده بود؛ در حالی که درخواست اولیه یلدا باید از سرورهای دوردست دریافت میشد
- سایتهای ویدیویی در دقایق اولیه عمداً سرعت پخش ویدیوهای جدید را کاهش میدهند
- کیفیت پخش ویدیوها در روز انتشار همیشه بد است و هیچ ارتباطی به شبکه ندارد
جواب رو ببین
تا زمانی که همسایه ویدیو را باز کرد، نود محلی CDN احتمالاً یک نسخه از ویدیو را کش کرده بود؛ در حالی که درخواست اولیه یلدا باید از سرورهای دوردست دریافت میشد
دقیقاً! بلافاصله بعد از انتشار ویدیو، نود محلی CDN هنوز کپی آن را ذخیره نکرده، بنابراین درخواستهای اولیه باید مسافت طولانی تا سرور اصلی را طی کنند. اما یک ساعت بعد و پس از تماشای هزاران کاربر، ویدیو در کش نود نزدیک ذخیره شده و همسایه فوراً از همان نزدیکی استریم میکند.
۰۵جمعبندی
مرور درس
- طی کردن فاصله زمانبر است؛ به همین دلیل شبکهها کپی دادهها را در مکانهایی نزدیکتر به کاربر ذخیره میکنند.
- کش مرورگر مستقیماً روی دستگاه خود شما قرار دارد؛ در حالی که نود CDN در نزدیکی شهر شما به کل کاربران آن منطقه خدمات میدهد.
- اولین بازدید اغلب تمام مسیر را تا سرور اصلی میرود؛ اما بازدیدهای بعدی از کپیهای نزدیکتر پاسخ گرفته و به مراتب سریعتر میشوند.
- رفرش اجباری (Hard Refresh) یا پاک کردن کش مرورگر، فایلهای قدیمی را کنار میگذارد و دریافت نسخه کاملاً تازه را تضمین میکند.
به سبک خودت یادش بگیر.
توی اپ از یادآی بخواه این درس رو سادهتر توضیح بده، از زندگی خودت مثال بزنه یا عمیقتر بره. بعد یه مسیر کامل دور هدف خودت بساز.