چیزی که از این درس میبری
- بهروزرسانیها رخنههایی را میبندند که مهاجمان از قبل کشف کردهاند؛ تعویق انداختن شما را در معرض خطر نگه میدارد.
- آپدیت خودکار سیستمعامل، برنامهها و مرورگر را فعال کنید و در صورت نیاز دستگاه را ریاستارت نمایید.
- بهروزرسانی رسمی تنها از طریق تنظیمات سیستم، فروشگاه معتبر یا منوی داخلی برنامه عرضه میشود؛ هرگز به پنجرههای تبلیغاتی یا پیوندهای پیامکی اعتماد نکنید.
فهرست این درس۶
۰۱رقابت زمانی
هر بهروزرسانی آغاز یک رقابت میان سازنده و مهاجمان است
تمامی نرمافزارها دارای خطاهای برنامهنویسی هستند و برخی از این خطاها روزنهای برای نفوذ ایجاد میکنند. هنگامی که شرکت سازنده رخنهای را کشف میکند، وصلهٔ ترمیمی آن را در قالب یک بهروزرسانی (Update) عرضه میکند. مهاجمان با تحلیل همین وصلهها درمییابند نقص کجاست و سپس به سراغ کاربرانی میروند که هنوز آن را نصب نکردهاند. از لحظهٔ انتشار وصله، هر روز تعویق به معنای باقی ماندن در فهرست اهداف بالقوه است.
دو گوشی از یک مدل یکسان را تصور کنید؛ یکی در همان هفتهٔ نخست بهروزرسانی را نصب کرده و دیگری همچنان آن را به تعویق انداخته است. حملهٔ سایبری صرفاً روی گوشی دوم کارساز خواهد بود.
حملهٔ روز صفر (Zero-day)
آسیبپذیری ناشناختهای که نفوذگران پیش از آنکه شرکت سازنده فرصتی برای اصلاح آن بیابد، از آن سوءاستفاده میکنند؛ نام آن از این رو است که سازنده «صفر روز» برای واکنش مهلت داشته است. رخنههای روز صفر سرخط خبرها را پر میکنند اما بسیار گرانقیمت و نایاباند و اغلب علیه اهداف خاص به کار میروند. اکثر حملات روزمره به افراد عادی از آسیبپذیریهای قدیمی بهره میگیرند که وصلهٔ اصلاحی آنها از قبل موجود است.
در برابر روز صفر اقدام مستقیمی از دست شما برنمیآید؛ اما در برابر نقصی که سه ماه پیش برطرف شده تمام ابزارها در اختیار شماست: کافی است بهروزرسانی را نصب کنید.
خودت رو امتحان کنسؤال ۱ از ۴
سه هفته است که در گوشی بابک اعلان بهروزرسانی سیستمعامل نمایش داده میشود. قاعدهٔ ذهنی او این است: «چیزی را که کار میکند دستکاری نکن.» مناسبترین اقدام او چیست؟
- چند ماه دیگر نیز صبر کند تا بازخورد دوستانش را دربارهٔ بینقص بودن آپدیت جویا شود
- از عکسهای خود پشتیبان تهیه کرده و امشب هنگام اتصال گوشی به شارژ، آن را نصب کند
- صرفاً بهروزرسانیهایی را نصب کند که قابلیتهای ظاهری جدیدی ارائه میدهند و بقیه را نادیده بگیرد
- اعلان بهروزرسانی را خاموش کند، زیرا دستگاه بدون آن نیز روان کار میکند
جواب رو ببین
از عکسهای خود پشتیبان تهیه کرده و امشب هنگام اتصال گوشی به شارژ، آن را نصب کند
کاملاً درست است. کارکرد بهظاهر روان گوشی چیزی دربارهٔ رخنههای امنیتی پشتصحنه آشکار نمیسازد. تهیهٔ یک نسخهٔ پشتیبان سریع، ریسک بروز مشکلات نادر در حین آپدیت را به حداقل میرساند.
۰۳قدمبهقدم
یک بار تنظیم کنید و برای همیشه آسوده شوید
- سیستمعامل گوشی و رایانه
در بخش تنظیمات، بهروزرسانی خودکار را فعال کنید و اجازه دهید فرآیند نصب در ساعات شب و زمان استراحت شما انجام شود.
- برنامهها و اپلیکیشنها
در همان فروشگاه رسمی که برنامهها را از آن دانلود کردهاید، گزینهٔ بهروزرسانی خودکار را دستکم در حالت اتصال به وایفای روشن کنید.
- مرورگر اینترنت
مرورگرها بهطور خودکار فایلها را دریافت میکنند اما اعمال نهایی اغلب نیازمند راهاندازی مجدد است؛ هر زمان پیام «Restart to update» دیدید، اقدام نمایید.
- راهاندازی مجدد دورهای دستگاه
دستگاهی که ماهها خاموش یا راهاندازی مجدد نشود، ممکن است وصلههای دانلودشده را فعال نکرده باشد؛ گاهی گوشی و رایانه را ریاستارت کنید.
خودت رو امتحان کنسؤال ۲ از ۴
آیا این مورد یک بهروزرسانی رسمی و واقعی است یا ترفندی برای نصب بدافزار؟
- بخش تنظیمات گوشی (Settings) نسخهٔ جدید سیستمعامل را پیشنهاد میدهد
- پنجرهای ناگهانی در وبسایت مدعی ویروسی بودن گوشی است و فایلی جهت «آپدیت» ارائه میدهد
- فروشگاه رسمی برنامهها، نسخهٔ جدید برنامهٔ همراه بانک را برای دانلود قرار داده است
- پیامکی اعلام میکند «برنامهٔ بانک خود را از طریق این پیوند بهروزرسانی کنید»
- کانالی در پیامرسانها فایلی را با عنوان «نسخهٔ جدید و بدون محدودیت» برنامه به اشتراک گذاشته است
- منوی اصلی مرورگر اینترنت گزینهٔ «راهاندازی مجدد برای تکمیل بهروزرسانی» را نشان میدهد
جواب رو ببین
بهروزرسانی رسمی و معتبر: بخش تنظیمات گوشی (Settings) نسخهٔ جدید سیستمعامل را پیشنهاد میدهد, فروشگاه رسمی برنامهها، نسخهٔ جدید برنامهٔ همراه بانک را برای دانلود قرار داده است, منوی اصلی مرورگر اینترنت گزینهٔ «راهاندازی مجدد برای تکمیل بهروزرسانی» را نشان میدهد
جعلی و خطرناک (هرگز نصب نکنید): پنجرهای ناگهانی در وبسایت مدعی ویروسی بودن گوشی است و فایلی جهت «آپدیت» ارائه میدهد, پیامکی اعلام میکند «برنامهٔ بانک خود را از طریق این پیوند بهروزرسانی کنید», کانالی در پیامرسانها فایلی را با عنوان «نسخهٔ جدید و بدون محدودیت» برنامه به اشتراک گذاشته است
۰۴مبدأ واقعی بهروزرسانیها
بهروزرسانی از منابع سیستمی معتبر دریافت میشود، نه از پنجرههای شناور
بهروزرسانی واقعی صرفاً از طریق تنظیمات رسمی دستگاه، فروشگاه معتبری که برنامه از آن نصب شده، یا منوی داخلی خود نرمافزار ارائه میگردد. صفحات وب بههیچوجه دسترسی اسکن ویروس یا پایش سیستم شما را ندارند و پیوندهای ارسالی در پیامکها دامی برای توزیع بدافزارها هستند. هر برنامهای که از مجاری متفرقه تحت عنوان «آپدیت» ارائه شود، تهدیدی بالقوه برای نفوذ به دستگاه شماست.
برنامهٔ همراه بانک را دقیقاً از همان فروشگاه معتبری که ابتدا نصب کردید بهروزرسانی کنید؛ اگر در آنجا آپدیتی ارائه نشده بود، یعنی نسخهٔ شما بهروز است.
۰۵پایان دورهٔ پشتیبانی
دستگاههای قدیمی دیگر وصلهٔ امنیتی دریافت نمیکنند
هر تلفن همراه، تبلت یا رایانه بسته به شرکت سازنده تنها چند سال پشتیبانی امنیتی دریافت میکند. پس از پایان این دوره، رخنههای امنیتی کشفشده هرگز ترمیم نمیشوند. اگرچه دستگاه همچنان روشن میشود و کار میکند، اما نفوذپذیر است. میتوانید تاریخ آخرین بهروزرسانی امنیتی را در تنظیمات دستگاه مشاهده کنید.
تبلتی قدیمی که سالهاست بهروزرسانی دریافت نکرده، برای مطالعه یا تماشای فیلم مناسب است؛ اما برای ورود به حساب بانکی یا ایمیل اصلی بستری ناامن به شمار میآید.
خودت رو امتحان کنسؤال ۳ از ۴
تبلت سپیده آخرین بار در سال ۲۰۲۱ بهروزرسانی امنیتی دریافت کرده است. با این حال برنامهٔ همراه بانک در آن بسیار روان اجرا میشود؛ بنابراین برای خدمات بانکی به همان اندازهٔ گوشی جدیدی که ماهانه آپدیت میشود امن است.
- درست
- نادرست
جواب رو ببین
نادرست
کاملاً نادرست است. اجرای روان برنامهها ارتباطی با امنیت سیستم ندارد. تمام حفرههای امنیتی که پس از سال ۲۰۲۱ کشف شدهاند، روی تبلت او همچنان باز و بیدفاع هستند. او میتواند تبلت را برای مصارف تفریحی نگه دارد و امور بانکی را به دستگاهی با پشتیبانی فعال منتقل کند.
خودت رو امتحان کنسؤال ۴ از ۴
هر مورد را به مرجع اصلی دریافت بهروزرسانیهای رسمی آن متصل کنید:
- سیستمعامل تلفن همراه
- برنامههای کاربردی نصبشده
- مرورگر اینترنت در رایانه
- مودم وایفای خانگی
جواب رو ببین
- سیستمعامل تلفن همراه → بخش بهروزرسانی سیستم (Software Update) در تنظیمات
- برنامههای کاربردی نصبشده → فروشگاه رسمی برنامهها که در ابتدا از آن نصب شدهاند
- مرورگر اینترنت در رایانه → منوی تنظیمات مرورگر، همراه با یک بار راهاندازی مجدد
- مودم وایفای خانگی → بخش میانافزار (Firmware) در پنل مدیریت مودم
۰۶جمعبندی
مرور درس
- بهروزرسانیها رخنههایی را میبندند که مهاجمان از قبل کشف کردهاند؛ تعویق انداختن شما را در معرض خطر نگه میدارد.
- آپدیت خودکار سیستمعامل، برنامهها و مرورگر را فعال کنید و در صورت نیاز دستگاه را ریاستارت نمایید.
- بهروزرسانی رسمی تنها از طریق تنظیمات سیستم، فروشگاه معتبر یا منوی داخلی برنامه عرضه میشود؛ هرگز به پنجرههای تبلیغاتی یا پیوندهای پیامکی اعتماد نکنید.
- دستگاههایی که دورهٔ پشتیبانی امنیتی آنها به پایان رسیده، نباید برای امور بانکی یا رایانامهٔ اصلی استفاده شوند.
به سبک خودت یادش بگیر.
توی اپ از یادآی بخواه این درس رو سادهتر توضیح بده، از زندگی خودت مثال بزنه یا عمیقتر بره. بعد یه مسیر کامل دور هدف خودت بساز.