کربن کجا می‌ره

چرخه‌ی بزرگ

کربن هیچ‌وقت تموم نمی‌شه، فقط جابه‌جا می‌شه

کربن تو چهار انبار بزرگ جا داره: هوا، اقیانوس، خشکی (گیاه‌ها و خاک) و سنگ‌ها، که زغال‌سنگ و نفت و گاز هم جزوشونن. همیشه بینشون در جریانه. گیاه‌ها CO₂ رو از هوا می‌کشن تا برگ و چوب بسازن؛ حیوون‌ها و میکروب‌ها و آتیش برش می‌گردونن. اقیانوس هم از سطحش CO₂ رو می‌گیره و پس می‌ده.

کربنِ گندم نون سنگکت چند ماه پیش CO₂ تو هوا بوده. هضمش که کنی، ظرف چند ساعت یه بخشش دوباره CO₂ تو نفست می‌شه.

میان‌بُر

سوخت فسیلی کربن کُند رو می‌ریزه تو چرخه‌ی سریع

سوزوندن زغال‌سنگ و نفت و گاز کربنی رو که چرخه‌ی کند تو میلیون‌ها سال زندانی کرده بود، ظرف چند دهه آزاد می‌کنه تو هوا. با پاک‌تراشی جنگل‌ها روی هم، آدم‌ها الان سالی حدود ۴۰ میلیارد تن CO₂ اضافه می‌کنن. چرخه‌ی سریع نمی‌تونه همه‌ش رو جذب کنه، پس جمع می‌شه: از حدود ۲۸۰ ppm (بخش در میلیون) قبل از صنعتی شدن به بالای ۴۲۰ ppm تا اواسط دهه‌ی ۲۰۲۰، و هنوز داره بالا می‌ره.

مغزه‌های یخ قطب جنوب حباب‌های ریزی از هوای قدیم رو تو خودشون نگه داشتن. نشون می‌دن CO₂ الان از هر زمان دیگه‌ای تو این ۸۰۰ هزار سال که این مغزه‌ها پوشش می‌دن بیشتره. همه‌ی آتشفشان‌های دنیا روی هم حدود یک‌صدم آدم‌ها CO₂ بیرون می‌دن.

وان حمومی که شیرش بازه

CO₂ هوا رو مثل آب یه وان ببین. انتشار ما شیر آبه؛ اقیانوس و خشکی که کربن رو جذب می‌کنن آب‌رو هستن. الان شیر حدوداً دو برابر آب‌رو آب می‌ریزه، پس سطح آب بالا می‌ره. شیر رو یه کم ببندی، سطح هنوز بالا می‌ره، فقط آروم‌تر. تنها وقتی بالا رفتنش وایمیسه که شیر رو تا حدود همون‌قدری که آب‌رو می‌کشه ببندی. جایی که این تشبیه جواب نمی‌ده: این آب‌رو ثابت نیست. با گرم شدن سیاره، ممکنه اقیانوس و خشکی سهم کمتری جذب کنن (بیشترش تو درس ۸).

هزینه‌ی اقیانوس

اسیدی شدن اقیانوس

کمک اقیانوس مجانی نیست. CO₂ وقتی تو آب دریا حل می‌شه یه اسید ضعیف می‌سازه. از قبل صنعتی شدن تا حالا، pH سطح اقیانوس از حدود ۸٫۲ به حدود ۸٫۱ رسیده. دریا هنوز یه کم قلیاییه، ولی مقیاس pH لگاریتمیه، پس همین قدم کوچیک یعنی حدوداً ۳۰٪ اسیدیته‌ی بیشتر.

مرجان‌ها، صدف‌ها و بعضی پلانکتون‌های ریز پوسته و اسکلتشون رو از کربنات کلسیم می‌سازن. آب اسیدی‌تر این کار رو سخت‌تر می‌کنه، و این برای صخره‌های مرجانی و ماهیگیری‌ای که بهشون وابسته‌ست مهمه.