چیزی که از این درس میبری
- خیلی از مولکولهای طعم تو چربی حل میشن نه آب، پس تفت دادن ادویه تو روغن طعمش رو تو کل غذا پخش میکنه. زعفرون استثناست: تو آب باز میشه.
- چربی طعم رو میبره، بافت میسازه، به غذا جون میده و حرارت رو پخش میکنه. یه بخشش اول میره تو که بپزه، یه بخشش آخر که مزه بده.
- ترشی هم تیزی خودش رو اضافه میکنه هم سنگینی رو میشکنه، پس غذای سنگین یا یکنواخت معمولاً ترشی میخواد نه ادویهی بیشتر.
فهرست این درس۵
۰۱چرا چربی
چربی ناقل اصلی طعم در دهانه
خیلی از چیزی که بهش میگی مزه، در واقع بوئه، و خیلی از مولکولهای بو تو چربی حل میشن نه تو آب. وقتی بندازیشون تو چربی، تو کل غذا پخش میشن و بیشتر روی زبونت میمونن. چربی رو که برداری، همون ادویهها رقیق و کوتاه مزه میدن.
این دقیقاً همون کاریه که میکنی وقتی زردچوبه و فلفل رو با پیاز تفت میدی، بهجای اینکه بعداً تو آب بریزیشون. روغن طعم رو برمیداره و همهجا میبره.
خودت رو امتحان کنسؤال ۱ از ۵
مریم داره سوپ درست میکنه و میخواد روغنش رو کم کنه. پیاز و ادویه رو تفت نمیده و همهچی رو با آب میجوشونه و زردچوبه رو آخر کار میریزه. سوپ بیمزهست و زردچوبه مزهی خام میده. چرا؟
- طعم زردچوبه فقط تو چربی داغ باز میشه، و چربیای در کار نبود
- باید دو برابر زردچوبه میریخت
- پیاز برای نرم شدن به روغن احتیاج داره
- زردچوبه اگه اول مدت طولانی تو سوپ نجوشه طعمش رو کامل از دست میده
جواب رو ببین
طعم زردچوبه فقط تو چربی داغ باز میشه، و چربیای در کار نبود
درسته. حتی یه مقدار کم روغن، که با پیاز و ادویه داغ بشه، کار رو راه میندازه. به صفر رسوندن چربی، مسیر اصلی انتقال طعم در دهان رو هم از بین میبره.
چهار کاری که چربی میکنه
- طعم رو میبره: ادویه و سبزی توش باز میشن و تو کل غذا پخش میشن.
- بافت میسازه: تو تابهی داغ سطح رو ترد میکنه، خمیر رو نرم و شکننده نگه میداره، و سس رو بهجای آبکی، لطیف میکنه.
- غذا رو پرتر میکنه: چربی زبون رو میپوشونه، پس طعم بعد از قورت دادن بیشتر میمونه. بیشتر چیزی که آدمها بهش میگن «چرب و چیلی» همینه.
- حرارت رو جابهجا میکنه: یه لایه روغن داغ بین تابه و غذا حرارت رو یکدست پخش میکنه، برای همینه که تابهی خشک تیکهتیکه رنگ میده.
خودت رو امتحان کنسؤال ۲ از ۵
سسی که مزهش درسته ولی تو دهن رقیق و آبکی حس میشه، همیشه نمک کم داره.
- درست
- نادرست
جواب رو ببین
نادرست
همیشه نه. «درست ولی رقیق» معمولاً مشکل چربیه، نه نمک. نمک بیروحی رو درست میکنه؛ چربی رقیقی و کوتاهی رو. یه قاشق کره، خامه، ماست یا روغن خوب که آخر کار توش حل کنی به سس جون میده و طعمش رو ماندگار میکنه.
۰۳چرا ترشی
ترشی طعمها رو زنده و درخشان میکنه
مواد ترش همزمان دو کار میکنن. یه طعم تیز خودشون رو اضافه میکنن، و چربی و سنگینی رو میشکنن تا بقیهی طعمها بیان جلو. غذایی که سنگین و گلآلوده یا بعد از سه لقمه یکنواخت میشه، تقریباً همیشه ترشی کم داره، نه ادویه.
فکر کن یه فشار لیمو با ماهی کبابی چیکار میکنه، یا سماق با کباب و برنج کرهای. هیچی از چربی غذا کم نشد؛ فقط تو دوباره تونستی مزهش رو بفهمی.
| ترشی | چه مزهای میده | کجا امتحانش کن |
|---|---|---|
| آب لیموترش | تازه، تیز، تمیز | ماهی، مرغ، سوپ، و آخر کار روی تقریباً هر چیزی |
| آبغوره | ترش سبز، ملایمتر از لیمو | خورش، دلمه، سالاد |
| رب انار | ترش و شیرین، عمیق | غذاهای بادمجونی، کوفته، سس سالاد، مرغ توفری |
| سرکه | تیز و ساده | ترشی، سالاد، سبک کردن یه خورش سنگین |
| ماست، کشک، لیمو عمانی، سماق | ترشی پسزمینه | کنار غذای چرب، یا اضافه کردن نزدیک آخر کار |
خودت رو امتحان کنسؤال ۳ از ۵
هر غذا رو به ترشیای که بهش میاد وصل کن
- ماهی کبابی، تازه از روی آتیش
- یه غذای سنگین بادمجون و گردو
- خورش گوشتی که تو حین پخت یه ترشی ملایم میخواد
- یه بشقاب سنگین کباب و برنج کرهای
جواب رو ببین
- ماهی کبابی، تازه از روی آتیش → یه فشار آب لیموی تازه
- یه غذای سنگین بادمجون و گردو → رب انار
- خورش گوشتی که تو حین پخت یه ترشی ملایم میخواد → آبغوره
- یه بشقاب سنگین کباب و برنج کرهای → سماق سر سفره
خودت رو امتحان کنسؤال ۴ از ۵
آرش داره لوبیا سفید میپزه. از اول رب و یه فشار حسابی لیمو میریزه و یه ساعت میجوشونه. لوبیاها هنوز سفتن، در حالی که همین لوبیاها هفتهی پیش خوب نرم شدن. محتملترین دلیل چیه؟
- آبش کم بوده
- یه ساعت برای لوبیای خشک هیچوقت کافی نیست، هر چقدر هم که از قبل خیس خورده باشه
- رب اصلاً نباید تو لوبیا بره
- ترشی از اول رفته تو، و ترشی نرم شدن لوبیا رو کُند میکنه
جواب رو ببین
ترشی از اول رفته تو، و ترشی نرم شدن لوبیا رو کُند میکنه
آره. مواد ترش باعث میشن لوبیا خیلی دیرتر نرم بشه. اول بذار نرم بشه، بعد رب و لیمو رو اضافه کن.
یه پتو و یه پنجره
چربی مثل پتوئه: طعمها رو دور هم میپیچه، لبههای تیز رو نرم میکنه و همهچی رو گرم و گرد نگه میداره. ترشی مثل پنجرهست: نور رو راه میده و اتاق رو بزرگتر نشون میده. غذایی که فقط پتو داره دمکردهست؛ غذایی که فقط پنجره داره سرده. جایی که این تشبیه جواب نمیده: پتو فقط چیزی که هست رو میپوشونه، ولی چربی واقعاً طعمی رو جابهجا میکنه که آب اصلاً نمیتونه ببره.
خودت رو امتحان کنسؤال ۵ از ۵
خورش گوشت نیما نمکش خوبه و پر ادویهست، ولی بعد از چند قاشق سنگین میشه و هر لقمه یه مزه میده. ده دقیقه وقت داره. کدوم کار احتمالاً درستش میکنه؟
- نمک بیشتر و یه قاشق کرهی دیگه
- یه کم آب که رقیقتر بشه
- آبغوره یا آب لیمو توش حل کنه، بهعلاوهی یه فشار لیمو روی هر بشقاب
- شعله رو زیاد کنه که بیشتر جا بیفته
جواب رو ببین
آبغوره یا آب لیمو توش حل کنه، بهعلاوهی یه فشار لیمو روی هر بشقاب
درسته. سنگینی و یکنواختی امضای غذاییه که ترشی نداره. ترشی چربی رو میبره و طعمها رو از هم جدا میکنه تا دوباره بتونی بچشیشون.
۰۵جمعبندی
مرور درس
- خیلی از مولکولهای طعم تو چربی حل میشن نه آب، پس تفت دادن ادویه تو روغن طعمش رو تو کل غذا پخش میکنه. زعفرون استثناست: تو آب باز میشه.
- چربی طعم رو میبره، بافت میسازه، به غذا جون میده و حرارت رو پخش میکنه. یه بخشش اول میره تو که بپزه، یه بخشش آخر که مزه بده.
- ترشی هم تیزی خودش رو اضافه میکنه هم سنگینی رو میشکنه، پس غذای سنگین یا یکنواخت معمولاً ترشی میخواد نه ادویهی بیشتر.
- با ترشیهایی که جزو غذان بپز، و لیموی تازه یا آبغوره رو برای آخر کار و بعد از خاموش کردن شعله نگه دار. ترشی زودهنگام لوبیا رو سفت نگه میداره.
به سبک خودت یادش بگیر.
توی اپ از یادآی بخواه این درس رو سادهتر توضیح بده، از زندگی خودت مثال بزنه یا عمیقتر بره. بعد یه مسیر کامل دور هدف خودت بساز.