چیزی که از این درس میبری
- مذاکرهٔ توزیعی کیکی ثابت را تقسیم میکند؛ مذاکرهٔ یکپارچه ابتدا ابعاد کیک را گسترش داده و سپس آن را تسهیم مینماید.
- سوگیری کیک ثابت: پندار باطلی که فرض میکند هر سود طرف مقابل، الزاماً به زیان شما تمام میشود.
- تبادل متقاطع میان مؤلفهها (Logrolling): انعطاف در امور کماهمیتتر در ازای کسب دستاوردهای حیاتی؛ نظیر تسویهٔ سریع کیان در ازای تثبیت قیمت.
فهرست این درس۶
دو رویکرد بنیادین در مذاکره
مذاکرهٔ توزیعی (Distributive) · تقسیم کیک مفروض
میزانی ثابت و محدود میان طرفین بخشبندی میشود: بازی برد-باخت. چانهزنی سنتی بر سر قیمت یک تختهفرش در بازار، بیآنکه موضوع دیگری در میان باشد، مصداق بارز این رویکرد است؛ جایی که تنها پرسش این است: سهم بزرگتر نصیب کدام طرف خواهد شد؟
مذاکرهٔ تلفیقی و یکپارچه (Integrative) · ارزشآفرینی و سپس تسهیم
در آغاز با شناسایی امتیازهایی که برای یک طرف کمهزینه و برای طرف دیگر بسیار ارزشمند است، ارزش جدیدی خلق میشود. سپس این دستاورد بزرگتر میان طرفین تسهیم میگردد. شما همچنان سهم شایستهٔ خود را مطالبه میکنید؛ اما اکنون کیک بسیار بزرگتری برای تقسیم وجود دارد.
خودت رو امتحان کنسؤال ۱ از ۴
سوگیری «کیک ثابت» (Fixed-Pie Bias) بیانگر کدام پندار نادرست است؟
- امتناع از مذاکره همزمان بر سر چند متغیر و تمرکز صرف بر یک موضوع
- این فرض پیشینی که منافع طرف مقابل در تمامی ابعاد، دقیقاً در تضاد صددرصدی با منافع شماست
- اصرار همیشگی بر مصالحهٔ مکانیکی در نقطهٔ میانی
- این باور که پیشنهاد نخستین به تنهایی سرنوشت قیمت نهایی را رقم میزند
جواب رو ببین
این فرض پیشینی که منافع طرف مقابل در تمامی ابعاد، دقیقاً در تضاد صددرصدی با منافع شماست
بسیار عالی. این سوگیری ناشی از این فرض باطل است که هرگونه منفعت طرف مقابل الزاماً به زیان شما تمام میشود؛ در حالی که در واقعیت، اموری که برای شما ناچیزند، ممکن است برای او اولویت نخست باشند.
۰۲حرکت بنیادین در ارزشآفرینی
تبادل متقاطع میان موضوعات گوناگون (Logrolling)
فهرستی از تمامی موضوعات مطروحه تهیه کرده و بپرسید: کدام موارد برای من حیاتیترند، و کدام موارد برای طرف مقابل اولویت دارند؟ در هر نقطهای که رتبهبندی اولویتهای شما با یکدیگر تفاوت دارد، هر طرف در موضوعی که اهمیت کمتری برایش دارد انعطاف نشان میدهد تا در موضوعی که برایش حیاتی است امتیاز بگیرد. در ادبیات تخصصی مذاکره، این دادوستد متقابل لاگرولینگ (Logrolling) نامیده میشود. این سازوکار تنها زمانی اثربخش است که با پرسشهای کاوشگرانهٔ درس هفتم، اولویتهای واقعی طرف مقابل را کشف کرده باشید.
نانوایی کیان از یک تأمینکننده آرد خریداری میکند. برای کیان ثبات قیمت اولویت بنیادین است؛ اما برای تأمینکننده، دریافت سریع وجه به دلیل چالشهای نقدینگی، اهمیت بسیار بالاتری دارد.
مثال
مذاکرهٔ کیان و تأمینکننده بر سر سه مؤلفهٔ قرارداد:
مؤلفه اولویت کیان اولویت تأمینکننده
قیمت واحد بسیار حیاتی متوسط
مهلت تسویه کماهمیت بسیار حیاتی
روزهای تحویل متوسط کماهمیت
وضعیت فعلی: پرداخت ۳۰ روزه؛ تأمینکننده خواستار افزایش قیمت است.مبادلهٔ استراتژیک:
کیان مهلت تسویه را از ۳۰ روز به ۷ روز کاهش میدهد.
تأمینکننده در ازای نقدینگی سریع، از افزایش بهای آرد صرفنظر میکند.
کیان در مؤلفهای با اولویت پایین برای خود (زمان تسویه) امتیاز میدهد
و خواستهٔ بنیادین خود (تثبیت قیمت) را محقق میسازد. وضع هر دو طرف بهتر شد.هیچیک از طرفین در یک مناقشهٔ فرساینده «پیروز» نشد، بلکه مؤلفهها را مبادله کردند. مذاکرهٔ تکبعدی منحصراً بر سر نرخ آرد، ناگزیر به شکست یا باخت یکی از طرفین میانجامید.
خودت رو امتحان کنسؤال ۲ از ۴
برای کیان ثبات قیمت اهمیت بنیادین دارد و برای تأمینکننده تسویهٔ نقدی و زودهنگام حیاتی است. کدام توافق به نفع هر دو طرف است؟
- افزایش قیمت را به نصف تقلیل دهند و دورهٔ تسویه همان ۳۰ روزه باقی بماند
- کیان مهلت تسویه را به ۷ روز کاهش دهد و تأمینکننده بهای آرد را بدون افزایش تثبیت نماید
- کیان به منظور حفظ روابط دوستانه، کل افزایش قیمت درخواستی را بپذیرد
- تأمینکننده قیمت را ثابت نگه دارد و مهلت تسویه به ۶۰ روز افزایش یابد
جواب رو ببین
کیان مهلت تسویه را به ۷ روز کاهش دهد و تأمینکننده بهای آرد را بدون افزایش تثبیت نماید
کاملاً درست است. هر طرف در مؤلفهای که برایش اولویت کمتری دارد انعطاف نشان میدهد تا خواستهٔ اصلی خود را محقق سازد؛ این رویکرد به مراتب ارزشآفرینتر از هرگونه چانهزنی بر سر خود قیمت است.
۰۳قدمبهقدم
گامهای عملی برای بزرگتر کردن کیک مذاکره
- افزودن مؤلفههای متنوع به میز مذاکره
مذاکرهای که تنها بر سر قیمت باشد، همواره صحنهٔ بازی برد-باخت است. مواردی چون زمانبندی تحویل، گارانتی، شرایط تسویه، خدمات تکمیلی، طول مدت قرارداد و تعهدات متقابل را وارد کنید؛ هر مؤلفهٔ نوین، اهرمی برای مبادله است.
- رتبهبندی اولویتها برای هر دو طرف
مؤلفهها را ابتدا برای خود اولویتبندی کنید، سپس برآوردی منطقی از اولویتهای طرف مقابل ترسیم نموده و با پرسشهای باز صحت آن را بسنجید.
- مذاکره پیرامون کلیت بسته به عنوان یک مجموعهٔ واحد
«پیشنهاد میکنم قیمت، موعد تحویل و شیوهٔ پرداخت را همزمان در قالب یک بسته بررسی کنیم.» نهایی کردن تکبهتک بندها، فرصت مبادلهٔ میان آنها را از میان میبرد.
- ارائهٔ دو یا سه بستهٔ پیشنهادی همارز
دو یا سه گزینهٔ مختلف که از دیدگاه شما ارزشی یکسان دارند به طرف مقابل عرضه کرده و نظر او را جویا شوید؛ انتخاب او بدون نیاز به اعتراف صریح، اولویتهای واقعیاش را آشکار میسازد.
خودت رو امتحان کنسؤال ۳ از ۴
سارا در آستانهٔ پذیرش یک پیشنهاد شغلی است. کدام موارد میتوانند به عنوان مؤلفههای قابلمذاکره به بستهٔ توافق افزوده شوند؟
- تاریخ آغاز به کار
- تعداد روزهای مجاز دورکاری در ماه
- بودجهٔ سالانه برای دورههای آموزشی تخصصی
- وضعیت آبوهوا در نخستین روز کاری
- حقوق پایه و مزایای نقدی
- رنگ نماد و قلم سازمانی شرکت
جواب رو ببین
مؤلفهٔ قابل مذاکره و مبادله: تاریخ آغاز به کار, تعداد روزهای مجاز دورکاری در ماه, بودجهٔ سالانه برای دورههای آموزشی تخصصی, حقوق پایه و مزایای نقدی
موردی خارج از دامنهٔ مذاکره: وضعیت آبوهوا در نخستین روز کاری, رنگ نماد و قلم سازمانی شرکت
تمثیل تبادل خوراکیها در مدرسه
کودکی از سیب درون ظرف غذای خود بیزار است اما شیفتهٔ بیسکویت است؛ همکلاسی او دقیقاً تمایلی وارونه دارد. آنها خوراکیهای خود را معاوضه میکنند و رضایت هر دو کودک بدون اضافه شدن غذای جدیدی افزایش مییابد. دادوستد متقابل میان موضوعات دقیقاً به همین ترتیب است: کیک مطلوبیت بزرگتر شد زیرا طرفین برای یک موضوع مشخص ارزشگذاریهای متفاوتی داشتند. البته نقطهٔ تمایز با دنیای واقعی این است که ذائقهٔ طرف مقابل را معمولاً نمیدانید و باید آن را هوشمندانه کشف کنید.
۰۵راهکار مواجهه با پیشبینیهای ناهمسان از آینده
قراردادهای مشروط به رخدادهای آتی (Contingent Agreements)
گاهی مذاکره متوقف میشود زیرا طرفین پیشبینی متفاوتی از تحولات آینده دارند: طرف مقابل از رونق چشمگیر فروش در ماههای آتی سخن میگوید، اما شما محتاط هستید. به جای مشاجره بر سر اینکه حق با کیست، تحقق فرضیات را شرط توافق قرار دهید. در این حالت هر طرف بر روی درستی پیشبینی خود توافق میکند و هر دو با رضایت خاطر امضا مینمایند.
کیان و تأمینکنندهٔ آرد: «چنانچه حجم خرید کیان در سال جاری از ۱٬۰۰۰ کیسه فراتر رود، بهای خرید از آن نقطه به بعد مشمول ۵ درصد تخفیف شود.» تأمینکننده آسودهخاطر است زیرا میداند محمولههای بسیار حجیم هزینهٔ حمل کمتری دارند؛ کیان نیز از بیمه شدن هزینههای توسعهٔ کسبوکارش خرسند است.
خودت رو امتحان کنسؤال ۴ از ۴
سازمانیافتهترین شیوهٔ مذاکره، توافق مستقل بر سر تکبهتک مؤلفههاست: نخست توافق بر سر قیمت، سپس شرایط تحویل، و در نهایت شیوهٔ پرداخت.
- درست
- نادرست
جواب رو ببین
نادرست
نادرست است. به محض آنکه قیمت به تنهایی و بدون پیوند با سایر عوامل بسته شود، امکان مبادلهٔ تسویهٔ نقدی در ازای بهای مناسبتر از میان میرود. حفظ مؤلفهها در قالب یک بستهٔ یکپارچه، شرط بنیادین تبادل امتیازات است.
۰۶جمعبندی
مرور نکات کلیدی درس
- مذاکرهٔ توزیعی کیکی ثابت را تقسیم میکند؛ مذاکرهٔ یکپارچه ابتدا ابعاد کیک را گسترش داده و سپس آن را تسهیم مینماید.
- سوگیری کیک ثابت: پندار باطلی که فرض میکند هر سود طرف مقابل، الزاماً به زیان شما تمام میشود.
- تبادل متقاطع میان مؤلفهها (Logrolling): انعطاف در امور کماهمیتتر در ازای کسب دستاوردهای حیاتی؛ نظیر تسویهٔ سریع کیان در ازای تثبیت قیمت.
- افزودن مؤلفههای تازه، مذاکره در قالب بستهای واحد، و ارائهٔ بستههای پیشنهادی همارز جهت کشف اولویتهای طرف مقابل.
- بهرهگیری از قراردادهای مشروط در صورت اختلاف پیرامون رویدادهای آینده، و حفظ جدیت در مطالبهٔ سهم خویش از کیک بزرگتر.
- برای کاربرگ آمادگی: استخراج مؤلفههای روی میز، و رتبهبندی اولویتها برای خودم و (به حدس من) برای طرف مقابل.
به سبک خودت یادش بگیر.
توی اپ از یادآی بخواه این درس رو سادهتر توضیح بده، از زندگی خودت مثال بزنه یا عمیقتر بره. بعد یه مسیر کامل دور هدف خودت بساز.