چیزی که از این درس میبری
- فاصلهٔ فیزیکی عامل دگرگونی پرسپکتیو چهره است، نه لنز: در فاصلهٔ ۳۰ سانتیمتری بینی بزرگتر دیده میشود.
- تا فاصلهٔ ۱٫۵ الی ۲ متری عقب بروید و کادر را با لنز 2x یا 3x، حالت پرتره، یا لنز معادل ۵۰ تا ۱۳۵ میلیمتر پر کنید.
- از نور نرم با زاویهٔ مایل (مانند پنجرهای با زاویهٔ ۴۵ درجه) بهره ببرید و از نور عمودی از بالا پرهیز کنید.
فهرست این درس۶
۰۱فاصلهٔ دوربین
فاصله تناسب چهره را دگرگون میکند، نه لنز
در فاصلهٔ حدود ۳۰ سانتیمتری (فاصلهٔ مرسوم ثبت عکس سلفی)، نوک بینی نسبت به گوشها بهمراتب به دوربین نزدیکتر است. هر عنصری که به لنز نزدیکتر باشد بزرگتر ثبت میشود؛ بنابراین بینی بزرگتر دیده شده، چهره کشیده به نظر میرسد و گوشها به پشت سر رانده میشوند. این پدیده را اعوجاج پرسپکتیو (Perspective Distortion) مینامند که معلولِ مستقیم فاصلهٔ فیزیکی دوربین است. اگر ۱٫۵ تا ۲ متر به عقب گام بردارید، نسبت فاصلهٔ نسبی بینی و گوشها ناچیز میشود و چهره دقیقاً به همان تناسب طبیعی که در نگاه رودررو دارد نمایان میگردد.
مینا یک عکس سلفی با کشیدن دست خود میگیرد، سپس از رضا میخواهد از فاصلهٔ دو متری با لنز 2x گوشی از او عکاسی کند. چهره همان است، اما در عکس دوم اندازهٔ بینی کاملاً متناسب و منطبق بر واقعیت است.
خودت رو امتحان کنسؤال ۱ از ۵
چرا در عکس سلفی از نمای نزدیک، بینی نیما بزرگتر از اندازهٔ واقعی خود به نظر میرسد؟
- لنز دوربین گوشی طوری طراحی شده که مرکز تصویر را بزرگنمایی کند
- دوربین آنچنان نزدیک است که بینی بسیار نزدیکتر از سایر اجزای چهره به لنز قرار گرفته است
- دوربین سلفی از رزولوشن و وضوح تصویر پایینتری برخوردار است
- نمایشگر گوشی تصویر را کشیده نشان میدهد
جواب رو ببین
دوربین آنچنان نزدیک است که بینی بسیار نزدیکتر از سایر اجزای چهره به لنز قرار گرفته است
درست است. در فاصلهٔ ۳۰ سانتیمتری، بینی فاصلهٔ بسیار کمتری نسبت به گوشها با لنز دارد و اجسام نزدیکتر بزرگتر ثبت میشوند. با عقب رفتن دوربین، این اعوجاج برطرف میشود.
۰۲کادربندی با لنز تلهفوتو
ابتدا عقب بروید، سپس با لنز بلندتر کادر را ببندید
هنگامی که در فاصلهٔ ۱٫۵ تا ۲ متری میایستید، چهره در کادر لنز استاندارد 1x کوچک به نظر میرسد؛ بنابراین برای پر کردن کادر از لنز با فاصلهٔ کانونی بلندتر بهره ببرید. در گوشیهای هوشمند، به لنز اپتیکال 2x یا 3x تغییر حالت دهید یا از حالت پرتره (Portrait Mode) استفاده کنید که معمولاً خودکار این لنز را برمیگزیند. در دوربینهای عکاسی، فاصلهٔ کانونی معادل ۵۰ تا ۱۳۵ میلیمتر ایدهآل است و لنز ۸۵ میلیمتری لنز پرترهٔ کلاسیک به شمار میرود. زمانی که لنز تلهفوتوی واقعی دارید، از زوم دیجیتال دوانگشتی روی لنز 1x بپرهیزید، و هرگز از لنز فوقعریض 0.5x برای عکاسی از چهره در فواصل نزدیک استفاده نکنید زیرا بیشترین اعوجاج را پدید میآورد.
سارا میخواهد عکسی در قاب سر و شانه از پدرش ثبت کند. به جای نزدیک کردن گوشی تا فاصلهٔ نیممتری در حالت 1x، او ۱٫۵ متر عقب میرود و لنز 2x را لمس میکند. کادر به همان اندازه پر میشود و چهره کاملاً طبیعی ثبت میگردد.
خودت رو امتحان کنسؤال ۲ از ۵
رضا قصد دارد با گوشی هوشمند خود عکسی طبیعی در قاب سر و شانه از مادرش بگیرد. اصولیترین روش کدام است؟
- ایستادن در فاصلهٔ نزدیک و استفاده از لنز 0.5x برای جا گرفتن تمام صحنه در کادر
- ایستادن در فاصلهٔ حدود ۳۰ سانتیمتری در حالت 1x
- عقب رفتن تا فاصلهٔ ۱٫۵ تا ۲ متری و استفاده از لنز اپتیکال 2x یا 3x یا حالت پرتره
- ایستادن در فاصلهٔ بسیار دور در حالت 1x و برش دادن تصویر پس از ثبت عکس
جواب رو ببین
عقب رفتن تا فاصلهٔ ۱٫۵ تا ۲ متری و استفاده از لنز اپتیکال 2x یا 3x یا حالت پرتره
درست است. فاصلهٔ فیزیکی مناسب تناسبات چهره را در حالت طبیعی حفظ میکند و لنز بلندتر کادر را بدون افت کیفیت پر میسازد.
قدمبهقدم ببین

۱/۴عکاسی از فاصلهٔ ۰٫۳ متری با لنز 1x: بزرگنمایی نامتعارف بینی از نمای بالا: دوربین تنها ۰٫۳ متر با چهره فاصله دارد و با لنز 1x زاویهٔ دید عریضی را ثبت میکند. در نتیجهٔ سمت راست، بینی بهطور چشمگیری بزرگ شده و گوشها از دید خارج شدهاند: در فاصلهٔ ۳۰ سانتیمتری بینی بسیار نزدیکتر از گوشهاست.

۲/۴عقب رفتن تا فاصلهٔ ۱٫۵ متری با لنز 2x: تناسبات طبیعی دوربین به فاصلهٔ ۱٫۵ متری عقب رفته و به لنز 2x تغییر وضعیت میدهد، بنابراین زاویهٔ دید بستهتر میشود. چهره همچنان کادر را پر کرده است اما بینی اندازهٔ طبیعی خود را دارد و هر دو گوش نمایان هستند.

۳/۴نور پنجره با زاویهٔ ۴۵ درجه: حجمبخشی به چهره پنجرهای در سمت کنار با زاویهٔ حدود ۴۵ درجه نسبت به چهره قرار میگیرد و نور آن بر صورت میتابد. در تصویر حاصل، سمت دورتر صورت دارای سایهپردازی نرمی است که به گونهها و چهره حجم و بعد میبخشد.

۴/۴فوکوس بر نزدیکترین چشم و تفکیک پسزمینه کادر فوکوس بر نزدیکترین چشم قرار میگیرد. در نمای بالا، پسزمینه به ۳ متر پشت سر سوژه منتقل شده و به بافتی مات و لطیف بدل گردیده است: همیشه بر نزدیکترین چشم فوکوس کنید و میان سوژه و دیوار پسزمینه فاصله بیندازید.
خودت رو امتحان کنسؤال ۳ از ۵
مطابق فریم پیشین، در عکاسی پرتره نقطهٔ فوکوس دقیقاً باید در کجا قرار گیرد؟
- بر روی نوک بینی
- بر روی نزدیکترین چشم به لنز
- بر روی لالهٔ گوش
- بر روی پسزمینه تا تمام تصویر شارپ شود
جواب رو ببین
بر روی نزدیکترین چشم به لنز
درست است. نگاه بیننده ابتدا بر چشمان سوژه متمرکز میشود و وضوح کامل نزدیکترین چشم به دوربین، حس شفافیت و گیرایی را به کل پرتره میبخشد.
۰۳نورپردازی و پسزمینه
نور نرم مایل از جلو، و فاصله با پسزمینه
زیباترین پرترهها در نور نرمی که با زاویه از جلو و کنار میتابد ثبت میشوند: تابش پنجره با زاویهٔ حدود ۴۵ درجه، سایهٔ باز در محیط بیرون، یا ساعت طلایی. از آفتاب مستقیم نیمروز و لوستر سقفی درست بالای سر دوری کنید، چرا که سایههای سیاهی زیر چشمها ایجاد میکنند. قرار دادن یک دیوار سفید، یک مقوای روشن یا بازتابنده (Reflector) در سمت سایه، نور ملایمی به تیرگیها بازمیتاباند. در پشت سر سوژه، پسزمینه را خلوت و ساده انتخاب کرده و چند متر با آن فاصله بگیرید: فاصلهٔ بیشتر به معنای تاری و محوی بیشتر پسزمینه است. در دوربین عکاسی دیافراگمهای بازی مانند f/2 تا f/4 پسزمینه را محو میکنند؛ در گوشی، حالت پرتره این جلوه را شبیهسازی میکند، بنابراین لبههای تفکیک مو و عینک را بازبینی کنید.
نیما مادربزرگ خود را در کنار پنجرهٔ اتاق نشیمن مینشاند، بهطوری که نیمرخ او رو به نور باشد و فضای تاریکتر اتاق ۳ متر پشت سر او قرار گیرد. روبالشی سفیدی روی پای مادربزرگ نور را به زیر چانه بازمیتاباند.
نکات ظریف با نتایج چشمگیر
- دوربین را همسطح با چشمهای سوژه یا اندکی بالاتر نگه دارید؛ زوایای پایینتر از چانه باعث درشتنمایی چانه و حفرههای بینی میشوند.
- کادر را از میانهٔ ران، کمر یا میانهٔ سینه ببندید؛ هرگز خط کادر را دقیقاً بر مفاصل (زانوها، آرنجها، مچ دست یا مچ پا) قطع نکنید.
- پیش از فشردن دکمهٔ شاتر، پسزمینهٔ پشت سر سوژه را برای رفع موانع بصری و تیرها وارسی کنید.
- اشتباهات رایج: استفاده از لنز واید از فاصلهٔ نزدیک، فلاش مستقیم و تند، فوکوس بر بینی به جای چشم، و پسزمینهٔ شلوغ.
خودت رو امتحان کنسؤال ۴ از ۵
برای دستیابی به نوری نرم و دلنشین، سارا باید دوست خود را طوری بنشاند که پنجرهٔ روشن دقیقاً در پشت سر او قرار گیرد.
- درست
- نادرست
جواب رو ببین
نادرست
نادرست است. قرار گرفتن پنجره در پشت سر باعث تیرگی کامل چهره و سوختن جزئیات پنجره (نوردهی بیش از حد) میشود. او را با زاویهٔ ۴۵ درجه رو به پنجره بچرخانید تا نور نرم از جلو و کنار بر چهره بتابد و به آن عمق ببخشد.
۰۵قدمبهقدم
ایجاد حس آرامش و آسودگی در برابر لنز
- کسب اجازه پیش از عکاسی
در عکاسی خیابانی همواره اجازه بگیرید و برای کودکان از والدینشان جویا شوید. با دوستان خود نیز مقصودتان از عکاسی را در میان بگذارید.
- گفتوگو و تعامل مداوم
سکوت سنگین عکاس در پشت دوربین سوژه را معذب و منجمد میکند. به گفتوگو بپردازید، شوخی کنید و پرسشی مطرح سازید.
- ارائهٔ راهنماییهای ملموس و دقیق
به جای عبارت مبهم «راحت باش»، بگویید: «چانهات را کمی جلو و پایین بیاور» یا «شانههایت را اندکی متمایل کن».
- عکاسی پیاپی (Burst Mode)
با نگه داشتن دکمهٔ شاتر چند فریم متوالی ثبت کنید تا لبخندی صمیمانه یا حالتی طبیعی شکار شود و خطر بسته شدن چشم از بین برود.
- نمایش زودهنگام یک شات موفق
به محض ثبت نخستین عکس چشمنواز، آن را به سوژه نشان دهید؛ اطمینان از زیبایی چهره، اضطراب را زدوده و عکسهای بعدی را درخشانتر میسازد.
خودت رو امتحان کنسؤال ۵ از ۵
مینا در حال ثبت پرتره از دخترخالهٔ خود است. کدامیک از تصمیمات زیر به بهبود کیفیت عکس کمک کرده و کدامیک آسیب میزند؟
- قرار دادن ارتفاع دوربین همسطح با چشمان سوژه
- عکاسی از زاویهای بسیار پایینتر از چانه
- انتخاب دیواری خلوت و ساده در فاصلهٔ ۳ متری پشت سر سوژه
- بستن خط کادر تصویر دقیقاً روی مفصل زانوها
- ایستادن سوژه دقیقاً زیر لوستر و نور سقفی
- عکاسی پیاپی (Burst) همزمان با گفتوگوی صمیمانه با سوژه
جواب رو ببین
کمک میکند: قرار دادن ارتفاع دوربین همسطح با چشمان سوژه, انتخاب دیواری خلوت و ساده در فاصلهٔ ۳ متری پشت سر سوژه, عکاسی پیاپی (Burst) همزمان با گفتوگوی صمیمانه با سوژه
آسیب میزند: عکاسی از زاویهای بسیار پایینتر از چانه, بستن خط کادر تصویر دقیقاً روی مفصل زانوها, ایستادن سوژه دقیقاً زیر لوستر و نور سقفی
۰۶جمعبندی
مرور درس
- فاصلهٔ فیزیکی عامل دگرگونی پرسپکتیو چهره است، نه لنز: در فاصلهٔ ۳۰ سانتیمتری بینی بزرگتر دیده میشود.
- تا فاصلهٔ ۱٫۵ الی ۲ متری عقب بروید و کادر را با لنز 2x یا 3x، حالت پرتره، یا لنز معادل ۵۰ تا ۱۳۵ میلیمتر پر کنید.
- از نور نرم با زاویهٔ مایل (مانند پنجرهای با زاویهٔ ۴۵ درجه) بهره ببرید و از نور عمودی از بالا پرهیز کنید.
- فوکوس را بر نزدیکترین چشم به دوربین تنظیم کرده و سوژه را از پسزمینه فاصله دهید.
- با سوژه صحبت کنید، راهنماییهای دقیق ارائه دهید، عکاسی پیاپی انجام دهید و همواره احترام و آرامش او را حفظ کنید.
به سبک خودت یادش بگیر.
توی اپ از یادآی بخواه این درس رو سادهتر توضیح بده، از زندگی خودت مثال بزنه یا عمیقتر بره. بعد یه مسیر کامل دور هدف خودت بساز.