چیزی که از این درس میبری
- وضعیت بهبود اختصاصاً برای مصدوم بیهوشی است که دارای تنفس کاملاً طبیعی است؛ هرگز فرد مبتلا به تنفس احتضاری (گاسپ) را در این وضعیت قرار ندهید.
- با خوابیدن به پهلو، قاعدهٔ زبان به جلو افتاده و ترشحات از دهان خارج میشوند؛ بنابراین راه هوایی خودبهخود باز میماند.
- مراحل چرخش: باز کردن دست نزدیک، قرار دادن دست دورتر بر روی گونه، بالا آوردن زانوی دور، چرخش به سمت امدادگر، و تثبیت پا در زاویهٔ قائمه همراه با متمایل ساختن سر به عقب.
فهرست این درس۶
۰۱منطق خواباندن به پهلو
به پشت خوابیدن راه تنفس را میبندد؛ خوابیدن به پهلو مجرا را تخلیه میکند
در فرد بیهوشی که به پشت خوابیده است، راه هوایی ممکن است با افتادن قاعدهٔ زبان به عقب، یا ورود محتویات استفراغ و ترشحات به حلق مسدود شود. هنگامی که او را به پهلو میچرخانید، در حالی که سر به عقب متمایل و دهان رو به پایین زاویه گرفته است، زبان به جلو میافتد و ترشحات بهجای ورود به ریهها، از گوشهٔ دهان به بیرون تخلیه میشوند. این وضعیت همچنین پایداری فیزیکی مصدوم را تضمین میکند تا حین مکالمهٔ تلفنی شما با اورژانس، مجدداً به پشت غلت نزند.
نگه داشتن سر با دست نیز راهگشاست، اما تنها تا زمانی مقدور است که در کنار او زانو زده باشید. وضعیت بهبود، باز ماندن خودکار مجاری تنفسی را تضمین مینماید.
خودت رو امتحان کنسؤال ۱ از ۵
کدام گروه از مصدومان باید در وضعیت بهبود (Recovery position) قرار گیرند؟
- هر فردی که دچار غش شده است، حتی اگر اکنون هوشیار باشد و سخن بگوید
- فرد بیهوشی که هر از گاهی دمهای مقطع و صدادار (گاسپ) میکشد
- فرد بیهوشی که دارای تنفس کاملاً طبیعی و منظم است
- فرد هوشیاری که از سردرد بسیار شدید شکایت دارد
جواب رو ببین
فرد بیهوشی که دارای تنفس کاملاً طبیعی و منظم است
بله. مصدوم بیهوشِ دارای تنفس طبیعی، دقیقاً مصداق این وضعیت امدادی است. دمهای احتضاری علامت فقدان تنفس مؤثر است و نیازمند آغاز فوری CPR است.
۰۲قدمبهقدم
مراحل قرار دادن مصدوم در وضعیت بهبود
- زانو زدن در کنار مصدوم و تخلیهٔ جیبها
مصدوم به پشت خوابیده است. عینک او را بردارید و اجسام حجیم یا برنده (مانند کلید یا تلفن همراه) را از جیبهای او خارج کنید.
- قرار دادن دست نزدیکتر در زاویهٔ قائمه
دستی را که در سمت شما قرار دارد با زاویهٔ ۹۰ درجه نسبت به بدن باز کنید، آرنج را خم نمایید و کف دست را رو به بالا بگذارید.
- گذاشتن پشت دست دورتر بر روی گونهٔ نزدیک
دست دورتر مصدوم را از روی قفسهٔ سینه عبور دهید و پشت آن دست را روی گونهٔ سمتی که زانو زدهاید بگذارید و نگه دارید.
- بالا آوردن زانوی دورتر
با دست دیگر خود، زانوی سمت دورتر را بالا بکشید تا کف پای او کاملاً صاف روی زمین مستقر شود.
- چرخاندن مصدوم به سمت خود
با گرفتن زانوی خمشده، مصدوم را با حرکتی هماهنگ به سمت خود به پهلو بچرخانید؛ در حالی که دست او همچنان محافظ گونه است.
- تنظیم زاویهٔ پا و امتداد سر
پای بالایی را به نحوی تنظیم کنید که مفصل ران و زانو هر دو زاویهٔ قائم بسازند و مانع غلتیدن شوند. سر را به آرامی به عقب متمایل کنید، دست را زیر گونه تثبیت نمایید و دهان را رو به پایین قرار دهید تا ترشحات خارج شوند.
خودت رو امتحان کنسؤال ۲ از ۵
مراحل اجرای وضعیت بهبود را به ترتیب زمانی مرتب کنید: هر مرحله را به جایگاه درست خود متصل نمایید
- باز کردن دست نزدیک در زاویهٔ قائمه با کف دست رو به بالا
- قرار دادن پشت دست دورتر بر روی گونهٔ سمت امدادگر
- خم کردن زانوی دورتر و قرار دادن کف پا روی زمین
- گرفتن زانو و چرخاندن مصدوم به سمت خود بر روی پهلو
- تنظیم پای بالایی در زاویهٔ ۹۰ درجه و متمایل ساختن سر به عقب
جواب رو ببین
- باز کردن دست نزدیک در زاویهٔ قائمه با کف دست رو به بالا → گام اول
- قرار دادن پشت دست دورتر بر روی گونهٔ سمت امدادگر → گام دوم
- خم کردن زانوی دورتر و قرار دادن کف پا روی زمین → گام سوم
- گرفتن زانو و چرخاندن مصدوم به سمت خود بر روی پهلو → گام چهارم
- تنظیم پای بالایی در زاویهٔ ۹۰ درجه و متمایل ساختن سر به عقب → گام پنجم
اقدامات ضروری پس از قرار گرفتن مصدوم به پهلو
- اطمینان یابید که تماس با اورژانس (۱۱۵) برقرار شده است.
- تنفس طبیعی مصدوم را بهطور مداوم زیر نظر بگیرید؛ پایش باید پیوسته باشد نه محدود به یک نوبت، زیرا الگوی تنفس ممکن است دگرگون شود.
- چنانچه تنفس متوقف شد یا به تنفس احتضاری بدل گشت: مصدوم را فوراً به پشت برگردانید، به اورژانس اعلام کنید و ماساژ قلبی (CPR) را آغاز نمایید.
- اگر مصدوم به مدت طولانی در این وضعیت ماند (بر اساس راهنماها حدود ۳۰ دقیقه)، او را به پهلوی دیگر بچرخانید تا از فشار مداوم بر روی دست زیرین کاسته شود.
- مصدوم را گرم نگه دارید، از خوراندن هرگونه مایعات یا غذا اکیداً خودداری کنید، و هرگز او را تنها نگذارید.
خودت رو امتحان کنسؤال ۳ از ۵
رضا در وضعیت بهبود قرار گرفته و آمبولانس در مسیر اعزام است. سارا حین پایش متوجه میشود که تنفس او کاملاً قطع شده است. مناسبترین اقدام چیست؟
- حفظ او در وضعیت به پهلو و انتظار تا رسیدن آمبولانس
- برگرداندن فوری او به پشت، اطلاعرسانی به ۱۱۵ و آغاز بلافاصلهٔ احیای قلبی (CPR)
- چرخاندن او به سمت پهلوی دیگر
- نشاندن مصدوم جهت تسهیل عبور جریان هوا
جواب رو ببین
برگرداندن فوری او به پشت، اطلاعرسانی به ۱۱۵ و آغاز بلافاصلهٔ احیای قلبی (CPR)
درست است. با توقف تنفس طبیعی، وضعیت بهبود دیگر کارایی ندارد. مصدوم باید به پشت برگردانده شود، تغییر وضعیت به اپراتور ۱۱۵ گزارش گردد و CPR فوراً آغاز شود.
۰۴موقعیتهای خاص
امدادرسانی به بانوان باردار: ترجیح پهلوی چپ
چنانچه بانوی بارداری دچار کاهش هوشیاری شد اما تنفس طبیعی داشت، او را حتماً بر روی پهلوی چپ قرار دهید. در وضعیت خوابیده به پشت، سنگینی رحم بر روی سیاهرگ بزرگ زیرین (بزرگسیاهرگ زیرین یا وناکاوای تحتانی) فشار آورده و بازگشت خون به قلب را مختل میسازد. چرخش به پهلوی چپ این فشار مکانیکی را از روی عروق برمیدارد.
مریم در ماه هفتم بارداری در صفی طولانی و گرم دچار افت هوشیاری میشود. او به تحریک کلامی پاسخ نمیدهد اما تنفس طبیعی دارد؛ خواهرش او را بلافاصله بر روی پهلوی چپ قرار داده و با ۱۱۵ تماس میگیرد.
خودت رو امتحان کنسؤال ۴ از ۵
بانوی بارداری که بیهوش است اما تنفس طبیعی دارد، ترجیحاً باید بر روی پهلوی چپ در وضعیت بهبود قرار گیرد.
- درست
- نادرست
جواب رو ببین
درست
کاملاً درست است. قرارگیری بر روی پهلوی چپ مانع فشار رحم بر بزرگسیاهرگ اصلی شکم میشود و جریان بازگشت خون به قلب را پایدار نگه میدارد. پس از آن، پایش مداوم تنفس همچنان ضروری است.
۰۵موقعیتهای خاص
احتمال آسیب به ستون فقرات و گردن
در حوادثی چون سقوط از ارتفاع، تصادفات رانندگی یا شیرجه در آب کمعمق، احتمال شکستگی یا آسیب نخاعی وجود دارد و هرگونه جابهجایی ممکن است عواقب جبرانناپذیری در پی داشته باشد. چنانچه مصدوم به پشت خوابیده، تنفس طبیعی دارد و راه هوایی او باز است، او را کاملاً بیحرکت نگه دارید و سر او را تثبیت نمایید. با این حال، اولویت نخست همواره حفظ راه هوایی است: اگر مصدوم دچار تهوع شود، راه هوایی مسدود گردد، یا مجبور باشید برای آوردن کمک او را تنها بگذارید، باید او را با احتیاط بسیار و با حفظ امتداد مستقیم سر، گردن و تنه در یک خط واحد به پهلو بچرخانید.
بدن میتواند آسیبهای مفصلی و اسکلتی را تاب بیاورد؛ اما در فقدان اکسیژن، پس از چند دقیقه دچار آسیب دائمی مغزی میشود.
خودت رو امتحان کنسؤال ۵ از ۵
- دانیال از نردبان سقوط کرده و بیهوش شده است. او به پشت افتاده و آرام و طبیعی نفس میکشد. پریسا در بالای سر او زانو میزند، سر او را کاملاً ثابت نگه میدارد و منتظر رسیدن اورژانس میماند.
- دانیال از همان نردبان سقوط کرده و بیهوش است. او تنفس دارد، اما ناگهان صداهای خِرخِر و خفگی از حلق او شنیده میشود؛ گویی در حال بالا آوردن است. پریسا او را با حفظ امتداد مستقیم سر، گردن و ستون فقرات به پهلو میچرخاند.
در هر دو حالت خطر آسیب نخاعی وجود دارد. چه عاملی تصمیم پریسا به چرخاندن مصدوم در سناریوی دوم را توجیه کرد؟
- طولانی شدن زمان دراز کشیدن مصدوم بر روی زمین
- به خطر افتادن مجرای تنفسی؛ چراکه حفظ تنفس بر تثبیت آسیبهای اسکلتی تقدم مطلق دارد
- تأخیر خودروی آمبولانس در رسیدن به صحنه
- این فرض که سقوط از نردبان آسیب ستون فقرات به همراه ندارد
جواب رو ببین
به خطر افتادن مجرای تنفسی؛ چراکه حفظ تنفس بر تثبیت آسیبهای اسکلتی تقدم مطلق دارد
دقیقاً درست است. تا زمانی که راه هوایی باز است، بیحرکت نگه داشتن از نخاع محافظت میکند. اما به محض آنکه خطر استفراغ و خفگی پیش آید، راه هوایی اولویت نخست حیات است و مصدوم باید با احتیاط و در یک راستا به پهلو هدایت شود.
۰۶جمعبندی
مرور نکات کلیدی درس
- وضعیت بهبود اختصاصاً برای مصدوم بیهوشی است که دارای تنفس کاملاً طبیعی است؛ هرگز فرد مبتلا به تنفس احتضاری (گاسپ) را در این وضعیت قرار ندهید.
- با خوابیدن به پهلو، قاعدهٔ زبان به جلو افتاده و ترشحات از دهان خارج میشوند؛ بنابراین راه هوایی خودبهخود باز میماند.
- مراحل چرخش: باز کردن دست نزدیک، قرار دادن دست دورتر بر روی گونه، بالا آوردن زانوی دور، چرخش به سمت امدادگر، و تثبیت پا در زاویهٔ قائمه همراه با متمایل ساختن سر به عقب.
- تنفس مصدوم را در تمام مدت پایش کنید. در صورت توقف تنفس: بازگرداندن به پشت، تماس با اورژانس، و آغاز بلافاصلهٔ CPR.
- بانوان باردار: ترجیحاً بر روی پهلوی چپ. در آسیبهای ستون فقرات: تثبیت در محل در صورت باز بودن مجرا؛ و چرخاندن در امتداد خط مستقیم سر و بدن در صورت خطر انسداد راه هوایی.
به سبک خودت یادش بگیر.
توی اپ از یادآی بخواه این درس رو سادهتر توضیح بده، از زندگی خودت مثال بزنه یا عمیقتر بره. بعد یه مسیر کامل دور هدف خودت بساز.