چیزی که از این درس میبری
- انسداد خفیف: مصدوم توان سرفه، تکلم و تنفس دارد. او را به سرفه تشویق کنید و در کنار او بمانید؛ از ضربه زدن، خوراندن آب یا دستکاری دهان خودداری نمایید.
- انسداد شدید: ناتوانی در تکلم، سرفهٔ بیرمق یا بیصدا، و فقدان تنفس. نشانهٔ خفگی را بپرسید و همزمان امدادخواهی کنید.
- بزرگسالان و کودکان بالای یک سال: تا ۵ ضربه به پشت در حالت خمیده به جلو، سپس تا ۵ فشار شکمی (مشت بالای ناف، کشش به داخل و بالا). تکرار متناوب چرخهها.
فهرست این درس۶
انسداد خفیف یا انسداد شدید؟
انسداد خفیف مجاری تنفسی
مصدوم میتواند با قدرت سرفه کند، سخن بگوید و تنفس نماید. هوا همچنان از حاشیهٔ جسم خارجی عبور میکند و سرفهٔ پرتوان خود فرد، کارآمدترین مکانیسم دفاعی بدن برای پرتاب جسم به بیرون است.
انسداد شدید و کامل مجاری تنفسی
مصدوم قادر به تکلم نیست، سرفهٔ او بسیار ضعیف، بیصدا یا ناممکن است، نمیتواند نفس بکشد یا تنفس او با صدایی زیر و زوزه مانند (استریدور) همراهاست، دستانش را به دور گردن حلقه میکند (نشانهٔ جهانی خفگی)، و لبها و صورت به سمت رنگپریدگی و کبودی (سیانوز) میرود. بپرسید: «آیا در حال خفه شدن هستید؟» تکان دادن سر بدون خروج صدا، به معنای لزوم مداخلهٔ فوری شماست.
خودت رو امتحان کنسؤال ۱ از ۵
نشانههای زیر را بر اساس نوع انسداد مجاری تنفسی دستهبندی کنید:
- سرفههای پرصدا و شدید همراه با بیان عبارت «پرید توی گلویم»
- تکان دادن سر در پاسخ به پرسش امدادگر بدون امکان خروج کوچکترین صدا
- قرمزی صورت همراه با سرفهٔ پرقدرت و تنفس ملموس در فواصل سرفهها
- چنگ زدن گلو با دو دست و متمایل شدن رنگ لبها به کبودی
- سرفههای بسیار ضعیف و بیرمق همراه با قطع کامل جریان هوای ورودی
- توانایی پاسخ دادن با عبارات کلامی نظیر «خوبم» در فواصل سرفهها
جواب رو ببین
انسداد خفیف: تشویق به سرفهٔ مکرر: سرفههای پرصدا و شدید همراه با بیان عبارت «پرید توی گلویم», قرمزی صورت همراه با سرفهٔ پرقدرت و تنفس ملموس در فواصل سرفهها, توانایی پاسخ دادن با عبارات کلامی نظیر «خوبم» در فواصل سرفهها
انسداد شدید: اقدام به مانورهای فوری رفع انسداد: تکان دادن سر در پاسخ به پرسش امدادگر بدون امکان خروج کوچکترین صدا, چنگ زدن گلو با دو دست و متمایل شدن رنگ لبها به کبودی, سرفههای بسیار ضعیف و بیرمق همراه با قطع کامل جریان هوای ورودی
۰۲انسداد خفیف
اجازه دهید سرفهٔ پرتوان مأموریت خود را انجام دهد
چنانچه مصدوم توان سرفهٔ مؤثر را دارد، تنها او را به ادامهٔ سرفه کردن تشویق کنید. به پشت او نکوبید، به او آب یا لقمهٔ نان نخورانید، و انگشتان خود را وارد دهان او نکنید؛ هر یک از این اقدامات ناشیانه میتواند یک انسداد نسبی را به انسدادی کامل و مرگبار بدل سازد. در کنار مصدوم بمانید و او را پایش کنید. تنها در صورتی که سرفه ضعیف شد یا تنفس و تکلم قطع گردید، مداخلهٔ فعال فیزیکی را آغاز نمایید.
«به سرفه کردن ادامه دهید، کارتان عالی است، من در کنارتان هستم.» لحن آرامشبخش امدادگر اضطراب را فرو مینشاند؛ هراس و دستپاچگی مجاری تنفسی را تنگتر میکند.
خودت رو امتحان کنسؤال ۲ از ۵
در یک میهمانی، پریسا پس از خوردن لقمهای غذا دچار سرفههای شدید میشود. او در فواصل سرفه میگوید: «خوبم، غذا پرید توی گلویم.» مناسبترین اقدام چیست؟
- نواختن بیدرنگ ۵ ضربهٔ محکم بین دو کتف او
- دادن یک لیوان آب برای پایین فرستادن لقمه
- تشویق او به ادامهٔ سرفه و ماندن در کنار او جهت نظارت
- آغاز فوری مانور فشارهای شکمی (هایملیخ)
جواب رو ببین
تشویق او به ادامهٔ سرفه و ماندن در کنار او جهت نظارت
درست است. او قادر به تکلم و سرفهٔ پرقدرت است؛ بنابراین انسداد خفیف است و سرفه بهترین سلاح تخلیه است. در کنار او بمانید و تنها در صورت تضعیف سرفه یا بروز علائم انسداد شدید مداخله فرمایید.
۰۳قدمبهقدم
مدیریت انسداد شدید در بزرگسالان و کودکان بالای یک سال
- امدادخواهی همزمان
از فردی بخواهید فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرد، یا تلفن همراه خود را روی بلندگو بگذارید؛ اما اجازه ندهید این کار مانع آغاز مراحل بعدی نجات شود.
- تا ۵ ضربه به پشت (بین دو کتف)
در پهلو و اندکی پشت سر مصدوم بایستید. با یک دست قفسهٔ سینهٔ او را مهار کنید و تنهٔ او را کاملاً به جلو خم نمایید تا جسم رهاشده به بیرون پرتاب شود نه آنکه به عمق ریه فرو رود. با پاشنهٔ دست دیگر تا ۵ ضربهٔ محکم و مجزا بین دو کتف وارد کنید. پس از هر ضربه بررسی کنید: به محض خروج جسم، ضربات را متوقف سازید.
- تا ۵ بار مانور فشار شکمی (مانور هایملیخ)
اگر جسم خارج نشد، پشت سر او قرار بگیرید و دستانتان را دور بالای شکم او حلقه کنید. یک دست را مشت کنید و آن را درست بالای ناف و پایینتر از استخوان جناغ بگذارید. با دست دیگر مشت خود را محکم بگیرید و ضربهای ناگهانی به سمت داخل و بالا وارد آورید (تا ۵ بار)، و پس از هر بار اثربخشی را بررسی کنید.
- تکرار متناوب چرخهها
چنانچه مجرا همچنان مسدود است، چرخهٔ ۵ ضربه به پشت و ۵ فشار شکمی را به صورت متناوب ادامه دهید تا جسم خارج شود، تیم امداد برسد، یا مصدوم بیهوش گردد.
خودت رو امتحان کنسؤال ۳ از ۵
تکهای از میوه در مجرای تنفسی رضا گیر کرده و او قادر به ایجاد هیچ صدایی نیست. ۵ ضربه بین دو کتف او وارد کردهاید اما انسداد برطرف نشده است. گام بعدی چیست؟
- نوشاندن یک لیوان آب به او
- اجرای حداکثر ۵ بار مانور فشار شکمی (هایملیخ)، و سپس تکرار متناوب آن با ضربات بین کتف
- فرو بردن انگشت به عمق حلق جهت لمس و بیرون کشیدن جسم
- ادامه دادن صرفِ ضربات بین کتف تا هر زمان که لازم باشد
جواب رو ببین
اجرای حداکثر ۵ بار مانور فشار شکمی (هایملیخ)، و سپس تکرار متناوب آن با ضربات بین کتف
بله. ابتدا ۵ ضربه به پشت، سپس حداکثر ۵ فشار شکمی، و در صورت لزوم تکرار متناوب چرخههای ۵تایی تا خروج جسم، رسیدن اورژانس یا کاهش هوشیاری مصدوم.
۰۴در صورت بیهوش شدن مصدوم
گذار فوری از مانور خفگی به پروتکل احیا (CPR)
چنانچه مصدوم دچار افت هوشیاری شد و سقوط کرد، او را با احتیاط بر روی سطحی سخت به پشت بخوابانید، از برقراری تماس با ۱۱۵ مطمئن شوید، و بیدرنگ ماساژ قلبی (CPR) را آغاز کنید (درس ۴). فشردن قفسهٔ سینه با افزایش فشار هوای داخل ریهها به خروج جسم خارجی نیز کمک میکند. تنها در صورتی که جسم را بهوضوح در دهان مشاهده کردید و به آسانی قابل گرفتن بود آن را خارج کنید؛ هرگز انگشت خود را کورکورانه در دهان نچرخانید، زیرا خطر راندن بیشتر جسم به سمت مجاری پایینتر وجود دارد.
پدربزرگ کیان حین غذا خوردن دچار خفگی شده و ناگهان بیرمق میافتد. کیان او را بهآرامی بر زمین میخواباند، از خواهرش میخواهد با ۱۱۵ تماس بگیرد و فوراً ماساژ قلبی را آغاز میکند.
خودت رو امتحان کنسؤال ۴ از ۵
تکهای از غذا در گلوی دانیال پریده بود. با دو بار اجرای فشار شکمی لقمه به بیرون پرتاب شد و اکنون او میخندد و تمایل دارد به صرف غذا ادامه دهد. اقدام ضروری چیست؟
- اقدام خاصی نیاز نیست؛ جسم خارج شده و وضعیت طبیعی است
- نوشیدن آب و ده دقیقه استراحت
- انجام معاینهٔ پزشکی توسط پزشک، حتی در غیاب هرگونه درد یا علامت بالینی
- مراجعه به پزشک صرفاً در صورت بازگشت مجدد سرفهها
جواب رو ببین
انجام معاینهٔ پزشکی توسط پزشک، حتی در غیاب هرگونه درد یا علامت بالینی
درست است. فشارهای شکمی ممکن است سبب آسیبهای احشایی درونی گردند که علائم آن بلافاصله ظاهر نمیشود؛ بنابراین بررسی پزشکی بخشی جداییناپذیر از پروتکل درمانی است.
۰۵شیرخواران زیر یک سال
ممنوعیت مطلق فشارهای شکمی در نوزادان
در شیرخواران زیر یک سال که دچار انسداد شدید هستند، اعمال فشارهای شکمی اکیداً ممنوع و خطرناک است؛ زیرا کبد و احشای شکمی آنان بسیار آسیبپذیرند. پروتکل صحیح: نوزاد را رو به پایین بر روی ساعد خود بخوابانید، در حالی که سر او پایینتر از تنه قرار دارد و استخوان فک او با انگشتان شما حمایت میشود؛ سپس تا ۵ ضربهٔ کنترلشده بین دو کتف او وارد کنید. در صورت عدم موفقیت، نوزاد را رو به بالا بر روی ساعد دیگر بچرخانید (همچنان با شیب سر رو به پایین) و تا ۵ بار فشار قفسهٔ سینه را با دو انگشت در مرکز سینه اعمال کنید. این روند متناوب را تا خروج جسم ادامه دهید.
این تکنیک نیازمند مهارت عملی در مهار فک و تنظیم شیب بدن است و تمرین بر روی مانکنهای شیرخوار در دورههای حضوری را میطلبد.
خودت رو امتحان کنسؤال ۵ از ۵
اعمال مانور فشارهای شکمی (هایملیخ) برای برطرف کردن خفگی در نوزادان زیر یک سال روشی ایمن و مجاز است.
- درست
- نادرست
جواب رو ببین
نادرست
کاملاً نادرست است. در نوزادان زیر یک سال صرفاً از ضربات بین دو کتف (در حالت دمر روی ساعد) و فشارهای قفسهٔ سینه با دو انگشت (در حالت طاقباز) استفاده میشود؛ فشار شکمی میتواند سبب پارگی احشای حساس شکمی گردد.
۰۶جمعبندی
مرور نکات کلیدی درس
- انسداد خفیف: مصدوم توان سرفه، تکلم و تنفس دارد. او را به سرفه تشویق کنید و در کنار او بمانید؛ از ضربه زدن، خوراندن آب یا دستکاری دهان خودداری نمایید.
- انسداد شدید: ناتوانی در تکلم، سرفهٔ بیرمق یا بیصدا، و فقدان تنفس. نشانهٔ خفگی را بپرسید و همزمان امدادخواهی کنید.
- بزرگسالان و کودکان بالای یک سال: تا ۵ ضربه به پشت در حالت خمیده به جلو، سپس تا ۵ فشار شکمی (مشت بالای ناف، کشش به داخل و بالا). تکرار متناوب چرخهها.
- در صورت کاهش هوشیاری: انتقال به زمین، تماس با ۱۱۵ و آغاز CPR. از جستوجوی کور با انگشت پرهیز کنید. مصدومِ تحت مانور شکمی حتماً باید توسط پزشک معاینه شود.
- شیرخواران زیر یک سال: ضربات بین کتف و فشارهای قفسهٔ سینه با دو انگشت؛ فشارهای شکمی اکیداً ممنوع است.
به سبک خودت یادش بگیر.
توی اپ از یادآی بخواه این درس رو سادهتر توضیح بده، از زندگی خودت مثال بزنه یا عمیقتر بره. بعد یه مسیر کامل دور هدف خودت بساز.