احیای قلبی فقط با دست (Hands-only CPR)
وقتی کسی بیهوشه و عادی نفس نمیکشه، وسط قفسهی سینهش محکم و تند فشار میاری، ۱۰۰ تا ۱۲۰ بار در دقیقه، تا وقتی کمک یا دستگاه شوک برسه.
حملهی قلبی با ایست قلبی فرق داره
حملهی قلبی
یه رگ بسته شده و به بخشی از عضلهی قلب خون نمیرسه. طرف معمولاً هوشیاره، اغلب درد یا فشار تو قفسهی سینه داره و نفس میکشه. به اورژانس زنگ بزن و بذار استراحت کنه. احیا لازم نداره، ولی حملهی قلبی ممکنه به ایست قلبی برسه، پس پیشش بمون.
ایست قلبی
قلب دیگه درست پمپاژ نمیکنه. طرف میافته، هوشیار نیست و عادی نفس نمیکشه. بدون جریان خون، مغز ظرف چند دقیقه آسیب میبینه. زنگ بزن و همین حالا احیا رو شروع کن.
چرا جواب میده
دستات یه مدت کار قلب رو میکنن
فشار دادن قفسهی سینه قلب رو بین جناغ و ستون فقرات فشار میده و خون رو به بدن میفرسته؛ ول کردن باعث میشه دوباره پر بشه. فقط بخشی از جریان خون همیشگی رو جابهجا میکنه، ولی یه مقدار اکسیژن رو به مغز میرسونه تا دستگاه شوک یا امدادگرها برسن. به طور گسترده گزارش شده که احیای اطرافیان شانس زنده موندن از ایست قلبی رو تقریباً دو تا سه برابر میکنه (عدد دقیقش تو مطالعههای مختلف فرق داره).
احیا بهتنهایی به ندرت قلب رو دوباره راه میندازه. کارش خریدن وقته برای چیزی که میتونه: شوک دستگاه یا مراقبت حرفهای (درس ۵).
خودت رو امتحان کن
سر ناهار خانوادگی، بابای کیان میگه یه درد لهکننده تو قفسهی سینهش داره. عرق کرده ولی هوشیاره، حرف میزنه و نفس میکشه. کیان چی کار کنه؟
- فوراً فشار قفسهی سینه رو شروع کنه
- به ۱۱۵ زنگ بزنه، بذاره باباش استراحت کنه، و پیشش بمونه که اگه از حال رفت آماده باشه
- بدون زنگ زدن خودش ببرتش بیمارستان
- بهش بگه یه کم راه بره که دردش کم بشه
جواب رو ببین
به ۱۱۵ زنگ بزنه، بذاره باباش استراحت کنه، و پیشش بمونه که اگه از حال رفت آماده باشه
درسته. هوشیار با درد قفسهی سینه و نفس کشیدن، شبیه یه حملهی قلبی احتمالیه: اورژانسه، ولی نه برای احیا. زنگ بزن، بذار استراحت کنه و نزدیکش بمون. اگه از حال رفت و عادی نفس نکشید، اونوقت احیا.
قرار گرفتن تو وضعیت درست
- روی یه سطح سفت
باید به پشت روی زمین یا کف اتاق باشه. تخت یا مبل زیر دستت فرو میره و فشار رو هدر میده، پس اگه میتونی بیارش روی زمین.
- کنار قفسهی سینه زانو بزن
نزدیک پهلوش، زانوهات نزدیک شونه و سینهش.
- پاشنهی یه دست وسط قفسهی سینه
روی نیمهی پایینی جناغ، وسط سینه. دست دیگهت رو بذار روش و انگشتها رو تو هم قفل کن، و از روی دندهها بالا نگهشون دار.
- دستها صاف، شونهها بالای دستها
آرنجها رو قفل کن و با وزن بدنت از لگن فشار بده، نه با زور بازو. همینه که باعث میشه بتونی چند دقیقه ادامه بدی.
عددها
محکم: ۵ تا ۶ سانت. تند: ۱۰۰ تا ۱۲۰ بار در دقیقه.
برای یه بزرگسال، قفسهی سینه رو ۵ تا ۶ سانتیمتر پایین ببر، با سرعت ۱۰۰ تا ۱۲۰ فشار در دقیقه، یعنی تقریباً دوتا در هر ثانیه. بعد از هر فشار، بذار قفسهی سینه کامل برگرده بالا، بدون اینکه روش تکیه بدی، که قلب دوباره پر بشه. مکثها رو تا جای ممکن کوتاه نگه دار: وقتی دستات وایمیسن، جریان خون هم وایمیسه.
خیلی از دورهها برای ضرب از آهنگهایی با ریتم درست استفاده میکنن، مثل «Stayin' Alive» از گروه Bee Gees. روی ضرب فشار بده.
خودت رو امتحان کن
هر فشار قفسهی سینه برای یه بزرگسال چقدر باید عمیق باشه؟
- حدود ۱ تا ۲ سانت، که آسیب نبینه
- ۵ تا ۶ سانت
- ۱۰ سانت یا بیشتر
- تا جایی که قفسهی سینه پایین بره
جواب رو ببین
۵ تا ۶ سانت
آره، ۵ تا ۶ سانت برای یه بزرگسال. از چیزی که بیشتر آدما فکر میکنن عمیقتره، برای همینه که کمعمق بودن رایجترین اشتباهه.
سرعت: ۱۰۰ تا ۱۲۰ فشار در دقیقه.
100 در دقیقه = 100 / 60 = حدود 1.7 در ثانیه
120 در دقیقه = 120 / 60 = 2 در ثانیه
30 فشار چقدر طول میکشه؟
با 120 در دقیقه: 30 / 2 = 15 ثانیه
با 100 در دقیقه: 30 / 1.7 = حدود 18 ثانیههدف: تقریباً دوتا فشار در هر ثانیه.
۳۰ فشار باید حدود ۱۵ تا ۱۸ ثانیه طول بکشه.بلند بشمر: «یک، دو، سه...». شمردن ریتمت رو ثابت نگه میداره و به هر کی کمکت میکنه میگه کجای کاری. زیر استرس آدما معمولاً از ریتم خارج میشن، پس اگه میتونی با یه آهنگ یا مترونوم گوشی چک کن.
خودت رو امتحان کن
موقع فشار دادن قفسهی سینه، چه سرعتی رو باید هدف بگیری؟
- حدود ۶۰ در دقیقه، یکی در ثانیه
- ۱۰۰ تا ۱۲۰ در دقیقه
- ۱۵۰ تا ۱۸۰ در دقیقه
- هر چقدر که بتونی تند
جواب رو ببین
۱۰۰ تا ۱۲۰ در دقیقه
درسته: ۱۰۰ تا ۱۲۰ در دقیقه، تقریباً دوتا در ثانیه، و بین فشارها بذار قفسهی سینه کامل برگرده بالا.
احیای فقط با دست (Hands-only CPR)
احیای قلبی ریوی (CPR) فقط با فشار قفسهی سینه، بدون تنفس دهانبهدهان. همون کاریه که امدادگرهای آموزشندیده، یا هر کی نمیخواد دهانبهدهان بده، باید انجام بده، و خیلی بهتر از هیچ کاری نکردنه. امدادگرهایی که آموزش دیدن و مایلن میتونن بهجاش دورههای ۳۰ فشار و ۲ تنفس (۳۰:۲) بدن.
لازم نیست برای نجات یه غریبه دهنت رو روی دهنش بذاری. محکم و تند فشار دادن مهمترین قسمتشه.
خودت رو امتحان کن
اگه تنفس دهانبهدهان یاد نگرفتی، فقط فشار دادن قفسهی سینه باز هم ارزش انجام دادن داره.
جواب رو ببین
درست
درسته. احیای فقط با دست دقیقاً همون چیزیه که به امدادگرهای آموزشندیده یاد میدن، و خیلی بهتر از هیچیه. محکم و تند فشار بده تا کمک یا دستگاه شوک برسه.
ادامه بده، و کِی وایسی
- احیا خیلی خستهکنندهست. اگه کس دیگهای میتونه کمک کنه، تقریباً هر ۲ دقیقه جاتون رو عوض کنین، با کوتاهترین مکث ممکن.
- ادامه بده تا وقتی امدادگرها کار رو دست بگیرن، دستگاه شوک بگه وایسا، طرف بهوضوح شروع کنه به هوش اومدن (تکون بخوره، چشماش رو باز کنه و عادی نفس بکشه)، یا از نظر جسمی دیگه نتونی ادامه بدی.
- ممکنه دندهها بشکنن. این یه عارضهی شناختهشدهست، نه دلیلی برای وایسادن: حال کسی که ایست قلبی کرده با تلاش تو بدتر نمیشه.
- اشتباههای رایج: کمعمق، کند، تکیه دادن روی سینه بین فشارها، زیادی وایسادن برای چک کردن، احیا روی تخت نرم.
خودت رو امتحان کن
رضا شش دقیقهست کنار زمین فوتبال داره یه آقایی رو احیا میکنه. کدوم یکی از اینها دلیلی برای وایسادنه؟
- صدای شکستن از دندههای طرف شنیده
- طرف یه نفس بریده کشید
- امدادگرها میرسن و کار رو دست میگیرن
- دو دقیقه گذشته و هیچ تغییری نکرده
جواب رو ببین
امدادگرها میرسن و کار رو دست میگیرن
آره. دست گرفتن کار توسط امدادگرها یکی از دلیلهای وایسادنه. بقیه: دستگاه شوک بگه وایسا، طرف بهوضوح به هوش بیاد و عادی نفس بکشه، یا اونقدر خسته بشی که نتونی ادامه بدی.
مرور درس
- ایست قلبی: افتاده، هوشیار نیست، عادی نفس نمیکشه. حملهی قلبی فرق داره: معمولاً هوشیاره و درد قفسهی سینه داره. برای هر دو زنگ بزن؛ احیا مال ایسته.
- رو بلندگو زنگ بزن، یکی رو دنبال دستگاه شوک بفرست و شروع کن: پاشنهی دست وسط قفسهی سینه، دست دیگه روش، دستها صاف، روی یه سطح سفت.
- ۵ تا ۶ سانت عمیق، ۱۰۰ تا ۱۲۰ بار در دقیقه فشار بده، هر بار بذار قفسهی سینه کامل برگرده بالا، با کمترین مکث ممکن.
- برای امدادگر آموزشندیده احیای فقط با دست درسته؛ امدادگر آموزشدیده و مایل میتونه ۳۰:۲ بده. تقریباً هر ۲ دقیقه جاتون رو عوض کنین.
- ادامه بده تا کمک کار رو دست بگیره، دستگاه شوک بگه وایسا، طرف بهوضوح به هوش بیاد و عادی نفس بکشه، یا دیگه نتونی. هر احیایی از هیچی بهتره.